ΟΙ ΔΑΙΜΟΝΙΣΜΕΝΟΙ – Απόστολος Παπαδημητρίου

 

 

Η ύπαρξη διαβόλου ως πνευματικού όντος είναι βασικό δόγμα της χριστιανικής πίστης. Στην Καινή Διαθήκη γίνεται κατ’ επανάληψη λόγος για δαιμονισμένους, τους οποίους θεράπευσε ο Χριστός. Στη μεταχριστιανική Δύση σημαντικό ποσοστό των πολιτών, που πιστεύουν στην ύπαρξη Θεού, δεν αποδέχεται την ύπαρξη διαβόλου. Η σύγχρονη τάση είναι να θεωρούνται οι δαιμονισμένοι των Ευαγγελίων ως ψυχικά ασθενείς. Το εντυπωσιακό είναι ότι πολύς ο λόγος σήμερα για ψυχικά ασθενείς ακόμη και από ανθρώπους, που αρνούνται την ύπαρξη πνευματικού κόσμου συνεπώς και ψυχής. Αυτά φανερώνουν την τρομακτική σύγχυση που χαρακτηρίζει τον σύγχρονο δυτικό άνθρωπο.

Αφορμή να γράψω για τους δαιμονισμένους στάθηκε η πρόσφατη διαλεύκανση εγκλήματος με δράση σατανιστή κατά δήλωσή του. Τα μέσα ενημέρωσης πρόβαλαν την είδηση κατά τρόπο επιφανειακό προς στιγμιαίο εντυπωσιασμό και χωρίς διάθεση να εγκύψουν στο φαινόμενο του συγχρόνου σατανισμού. Διάβασα όμως και κάποια ανάλυση που θεωρεί τον δράστη ψυχικά ασθενή, που προσπάθησε να επενδύσει το έγκλημά του με θρησκευτικό χαρακτήρα, όπως πράττουν πολλοί ψυχικά διαταραγμένοι. Δεν θα σπεύσω να καταθέσω την άποψή μου. Υπάρχουν τόσα πολύ σοβαρά, τα οποία ανιχνεύονται πίσω από το θλιβερό συμβάν με θύμα μονήρες πρόσωπο, το οποίο βιώνοντας το υπαρξιακό του καινό επέλεξε να ζει ως περιφερόμενη άστεγη.

Ο δράστης του εγκλήματος μεταξύ άλλων «λάτρευε» και τη μουσική blackmetal. Toμαύρο χρώμα είναι δηλωτικό του σκότους. Είναι πλήθος οι παραστάσεις, στις οποίες απεικονίζεται ο διάβολος σε σκοτεινό και άκρως καταθλιπτικό χώρο. Συγκροτήματα που συνθέτουν αυτού του είδους μουσική υπάρχουν και στην πατρίδα μας. Ένα από αυτά φέρει τον τίτλο RottingChrist(σάπιος Χριστός). Ο τίτλος είναι δηλωτικός του πιστεύω των μελών του συγκροτήματος, τις συνθέσεις του οποίου άκουγε ο δράστης. Το συγκρότημα έχει εμφανιστεί σε πολλές χώρες και στοιχεία του ανευρίσκονται στο διαδίκτυο. Στη χώρα μας, χώρα ασυδοσίας και δαιμονικής υστερίας, ουδείς ασχολήθηκε με τον τίτλο του συγκροτήματος. Αρκεί ότι τα μέλη του δεν προέβησαν σε έγκλημα. Η επιρροή τους σε πλήθος ανερμάτιστων εφήβων, που πληρώνουν τις αμαρτίες γονέων, παιδαγωγών, πολιτικών και ποιμένων της Εκκλησίας, αφήνει τους πάντες διάφορους. Η κοινωνία έχει έτοιμη την εύκολη λύση. Αν κάποιος υπερβεί τα εσκαμμένα και υποπέσει σε ποινικό αδίκημα, είναι εύκολο να λάβει πιστοποιητικό ψυχιάτρου, προκειμένου να αποφύγει τη φυλακή και να εγκλειστεί σε ψυχιατρική κλινική ως ψυχικά πάσχων.

Είναι όμως τα πράγματα τόσο απλά, όσο επιχειρούν να τα παρουσιάσουν οι υλιστές της εποχής μας, θεωρητικοί και πρακτικοί; Σε χώρες, στις οποίες η αποστασία από το θέλημα του Θεού έχει προηγηθεί της δικής μας κατά αιώνες, τα θλιβερά συμβάντα με δράστες σατανιστές και θύματα αθώους ή μη συνανθρώπους τους έχουν ενταθεί κατά τις τελευταίες δεκαετίες. Φρικιαστικά είναι τα αναφερόμενα στις σχετικές ειδήσεις για την αγριότητα των εγκλημάτων, την τελετουργία κατά την διάπραξή τους, ακόμη και για ανθρωποφαγία! Θα δεχόμασταν ότι οι θύτες είναι ψυχοπαθολογικές προσωπικότητες, αν δεν υπήρχαν ειδήσεις όπως η ακόλουθη:

«O τελειόφοιτος πλέον Jacob Thompson απευθύνθηκε δύο φορές, πριν πάρει το δίπλωμά του, στην Σχολική Επιτροπή του High School Urbandale για τον ενδυματολογικό κώδικά της, που απαγορεύει στους μαθητές να φέρουν ρούχα με σατανιστικά σύμβολα. Εμπνεύστηκε αυτήν την ιδέα, όταν μελέτησε το Αμερικανικό Σύνταγμα και την πρώτη κυβερνητική τροπολογία σε σχέση με την πολιτική στη δευτεροβάθμια εκπαίδευση. Ο Thompson δήλωσε ότι οι μαθητές της τάξης αποδέχονται ότι πρόκειται για μια πολιτική διακρίσεων που στρέφεται κατά των μαθητών που ασκούν τον Σατανισμό ως θρησκεία. Κάτι τέτοιο αντιτίθεται στην ελευθερία της έκφρασης και τη θρησκευτική ελευθερία που προβλέπει το Σύνταγμα. Ο Thompson αποκόμισε επαίνους τόσο από την “Αμερικανική Ένωση Πολιτικών Ελευθεριών” της Αιόβα όσο και από την γνωστή οργάνωση “Ναός του Σατανά”, που ενεργεί για την ανέγερση σατανικού μνημείου στο Κοινοβούλιο της Οκλαχόμα, αλλά και συνδιοργανώτρια της σατανιστικής τελετής με φοιτητές του Πανεπιστημίου Χάρβαρντ. Οι δυο αυτές οργανώσεις υποστηρίζουν ότι οι εκπαιδευτικές αρχές δεν έχουν το δικαίωμα να περιορίζουν τη θρησκευτική έκφραση του μαθητή. Ο Thompson δήλωσε: “Εγώ ασφαλώς και δεν συμφωνώ με τον Σατανισμό αλλά το Σύνταγμά μας βασίζεται στην ισότητα και τη δικαιοσύνη“.

Ασφαλώς όλοι αυτοί δεν θεωρούνται ψυχοπαθολογικές προσωπικότητες, ώστε να παραπέμπονται για εξέταση από ψυχίατρο. Μάλιστα η ύπαρξη μυστικών λεσχών στα φημισμένα αμερικανικά πανεπιστήμια με έκδηλη την ενασχόληση με τον μυστικισμό (πρώτο στάδιο προς τον σατανισμό) αναδεικνύει το μείζον πρόβλημα εκ του επηρεασμού μέσω των μελών τους της πολιτικής πλείστων όσων χωρών και της επιστημονικής κοινότητας! Ούτε οι ενεργούντες για την ανέγερση σατανικού μνημείου έχουν χαρακτηριστεί ψυχοπαθείς. Προφανώς δαιμονισμένοι δεν είναι μόνο εκείνοι που δηλώνουν ότι λατρεύουν τον σατανά αλλά και πλήθος άλλων, οι οποίοι έχουν υποταχθεί στο θέλημά του προσφέροντας άλλες υπηρεσίες, σκορπίζοντας τον όλεθρο του πολέμου, σπέρνοντας τον θάνατο λόγω της απληστίας τους, εκμαυλίζοντας τη νιότη, στραγγαλίζοντας τη θρησκευτική πίστη στις ψυχές των νέων. Ο σατανισμός είναι θρησκεία σε άνθιση στις δυτικές χώρες και οι συνέπειες θα γίνονται ολοένα και πιο έκδηλες, καθώς οι πολλοί επιλέγομε την αποκοιμιστική εξήγηση της ψυχικής διαταραχής.

Όμως τίθεται ένα ερώτημα ως επιστέγασμα του άρθρου: Γιατί δεν χαρακτηρίστηκαν ως ψυχοπαθείς οι  πρώτοι σατανιστές που διέπραξαν εγκλήματα στη χώρα μας, αλλά καταδικάστηκαν χωρίς ελαφρυντικά και οδηγήθηκαν στις φυλακές; Και εκεί στη φυλακή ένας από τους δράστες μετανόησε και βρήκε τη δύναμη να δηλώσειγια αν και πόσα έχουν αλλάξει όλα αυτά τα χρόνια, που βρίσκεται έγκλειστος: «Πάρα πολλά! Ένα παιδί 21 ετών κι ένας άνδρας στα 39-40 είναι το ίδιο; Με την ηλικία έρχεται η ωριμότητα, με την ωριμότητα έρχονται οι τύψεις. Πιστεύω ότι η μετάνοια ή συνειδητοποίηση είναι εσωτερικός δρόμος. Δεν είναι κάτι που το φωνάζεις: “Κοιτάξτε με! Φοράω κομποσκοίνι. Φοράω σταυρό”. Εγώ το ξέω και ο Θεός!».

                                                                              «ΜΑΚΡΥΓΙΑΝΝΗΣ»

Το σημαντικότερο ερώτημα: «Ποιος είναι ο Υιός του Ανθρώπου;» και η ομολογία της πίστεως (Ματθ. 16, 13-19) – Μιχαήλ Χούλη απολογητικα

 

 

Λίγο προ του πάθους Του, όταν οι μαθητές είχαν ήδη δει πολλά θαύματα του Χριστού, και είχαν απολαύσει την μοναδική διδασκαλία του, ο Iησούς ήρθε στα μέρη της Kαισάρειας του Φιλίππου, κατά το πλείστον ειδωλολατρικά κατοικημένης πόλης. Εκεί ρώτησε τους μαθητές του λέγοντας: “ΠΟΙΟΣ ΠΙΣΤΕΥΟΥΝ ΟΙ ΑΝΘΡΩΠΟΙ ΟΤΙ ΕΙΜΑΙ ΕΓΩ, Ο ΥΙΟΣ ΤΟΥ ΑΝΘΡΩΠΟΥ”; Ο Χριστός δεν αγνοούσε τις απαντήσεις που θα έδιναν, αλλά ανέμενε την σωστή απάντηση, για να αποδοκιμάσει όλες τις υπόλοιπες εσφαλμένες απόψεις περί του προσώπου του. Δεν ρώτησε ακόμη ποιος νομίζουν οι Φαρισαίοι και οι Γραμματείς ότι είναι, διότι αποσκοπούσε στο αγνό αισθητήριο του λαού, στο απαλλαγμένο από πονηριά και κακία. Επιπλέον, η ονομασία «Υιός του ανθρώπου» είναι χαρακτηριστικό της ανθρώπινης φύσης του Μεσσία, αλλά και της θείας δόξης του Ιησού.

Αυτοί τότε του είπαν: «Άλλοι λένε πως είσαι ο Iωάννης ο Bαπτιστής», όπως πίστευε και ο Ηρώδης, ότι δηλαδή αναστήθηκε ο Ιωάννης, και μάλιστα νόμιζαν ότι του δόθηκε και η χάρη των θαυμάτων. «Άλλοι λένε πως είσαι ο Hλίας», συνέχισαν, διότι ο λαός ανέμενε πράγματι την επάνοδο του προφήτη Ηλία, στις έσχατες επί Μεσσίου ημέρες. «Και άλλοι πάλι νομίζουν πως είσαι ο Iερεμίας», του είπαν, διότι αρκετοί περίμεναν την επανεμφάνιση του Ιερεμία, ο οποίος είχε εκ Θεού τη σοφία, αφού ο ίδιος δεν σπούδασε. «Ή ακόμη, ένας από τους παλαιούς προφήτες, λένε ότι είσαι», κατέληξαν. Φαίνεται εδώ η πίστη πολλών, στο ότι ο Ιησούς ήταν προφήτης και πρόδρομος του Μεσσία, και όχι ο ίδιος ο Μεσσίας.

Λέγει τότε ο Χριστός στους μαθητές Του: «Εσείς; Ποιος λέτε ότι είμαι;», οι οποίοι ήσασταν δηλαδή εξ’ αρχής μαζί μου και έχετε δει τα εκπληκτικά θαύματα που έχω κάνει και τις δυνάμεις μου, τις οποίες δι’ εμού προσφέρατε και εσείς προς θεραπείαν του κόσμου. Aπάντησε ο Σίμωνας Πέτρος και είπε: «EΣΥ ΕΙΣΑΙ Ο (ένας και μοναδικός, υπεσχημένος και αναμενόμενος Μεσσίας) XΡΙΣΤΟΣ, Ο ΜΟΝΟΓΕΝΗΣ ΥΙΟΣ ΤΟΥ ΖΩΝΤΑΝΟΥ ΘΕΟΥ», η πηγή της ζωής εννοείται, και όχι όπως τα είδωλα μια νεκρή θεότητα. Ίσως οι υπόλοιποι μαθητές δεν είχαν τελείως ξεκαθαρίσει, αφού δεν είχαν ακόμη το Πνεύμα, τι είδους υιός του Θεού ήταν ο Ιησούς. Δεν αποκλείεται ορισμένοι να θεωρούσαν Αυτόν ως έναν ιδιαίτερα άγιο και χαρισματούχο προφήτη, πλην όμως όχι και κατά φύσει Υιόν του Θεού, ως ο Πέτρος αναφωνεί.

Και αποκρίθηκε ο Ιησούς και του είπε: «Mακάριος είσαι Σίμωνα, γιε του Iωνά, γιατί δεν σου φανέρωσε αυτή την αλήθεια κανένας άνθρωπος, αλλά ο Πατέρας ΜΟΥ, που είναι στους Ουρανούς». ΜΟΝΟ ΕΠΟΜΕΝΩΣ ΔΙΑ ΘΕΙΑΣ ΑΠΟΚΑΛΥΨΕΩΣ ΜΠΟΡΕΙ ΚΑΠΟΙΟΣ ΝΑ ΠΑΡΑΔΕΧΘΕΙ ΤΟΝ ΙΗΣΟΥ ΩΣ ΥΙΟΝ ΤΟΥ ΘΕΟΥ. Ούτε σάρκα και αίμα, όπως αναφέρεται στο πρωτότυπο κείμενο, δηλαδή σαρκικός και ψυχικός άνθρωπος, μπορεί να γνωρίζει τις αλήθειες του Θεού χωρίς την θεία Χάρη. Επιπρόσθετα, ο Χριστός χαρακτηρίζει τον Θεό ως δικό του Πατέρα, αποσαφηνίζων και την ιδιαίτερη και μοναδική σχέση μαζί Του, ΤΟ ΟΜΟΤΙΜΟΝ ΚΑΙ ΟΜΟΟΥΣΙΟΝ ΜΕΤΑΞΥ ΠΑΤΡΟΣ ΚΑΙ ΥΙΟΥ.

«Kι εγώ λοιπόν σου λέω», συνεχίζει ο Κύριος, «πως όπως εσύ ονομάζεσαι Πέτρος, ΠΑΝΩ ΣΤΟ ΒΡΑΧΟ ΑΥΤΟΝ ΤΗΣ ΑΛΗΘΙΝΗΣ ΑΝΩΘΕΝ ΠΙΣΤΕΩΣ (που ομολόγησες ως ακλόνητο θεμέλιο) ΘΑ ΟΙΚΟΔΟΜΗΣΩ ΤΗΝ (οργανωμένη πλέον) ΕΚΚΛΗΣΙΑ ΜΟΥ, δηλαδή εκείνους που από τούδε και στο εξής θα πιστεύουν σε μένα. Και οι πύλες του Άδη, ο θάνατος και όλες δηλονότι οι δυνάμεις και επιθέσεις του κακού, δεν θα μπορέσουν να την κατανικήσουν». Νέα αποκάλυψη εδώ του Χριστού, αφορά την ανέγερση της Εκκλησίας Του, που θα έχει θεμέλιο την ως βράχο σταθερή και ασάλευτη δύναμη της πίστεως στο πρόσωπό Του, ως μονογενούς Υιού του Θεού, και που ούτε ο θάνατος θα μπορεί να την αγγίξει. Άλλωστε, «Πέτρα γαρ πας ο του Χριστού μιμητής», σύμφωνα και με τον σπουδαίο Ωριγένη.

Φανερώνοντας ο Χριστός την θεία δύναμή Του, συνεχίζει ομιλών προς τον Πέτρο τα εξής: «Kαι θα σου δώσω μετά την ανάστασή μου την εξουσία για να εισάγεις, αλλά και να εξάγεις, πάντα άξιον ή ανάξιον αντίστοιχα, από τη βασιλεία των ουρανών. Και όποιο αμάρτημα δέσεις και θεωρήσεις ασυγχώρητο πάνω στη γη, θα είναι δεμένο και ασυγχώρητο και στους ουρανούς. Kαι οποιοδήποτε αμάρτημα λύσεις και συγχωρήσεις πάνω στη γη, θα είναι συγχωρημένο και στους ουρανούς». Είναι φανερό ότι ο Πέτρος συμβολίζει εδώ την στερεή και ασάλευτη πίστη, την δωρεά της ιερατικής εξουσίας και θεραπείας μέσω της εξομολογήσεως, που και στους άλλους αποστόλους χορήγησε ο Κύριος μετά την ανάστασή Του, όπως φαίνεται στο κατά Ματθαίον και στο κατά Ιωάννην ευαγγέλιό Του.

Πράγματι, από τα όσα διαβάζουμε στην Αγία Γραφή, και ερμηνευόμενα ορθά από τους εκκλησιαστικούς Πατέρες και τους αγίους, ΟΡΓΑΝΟ ΓΙΑ ΤΗΝ ΣΥΓΧΩΡΗΣΗ ΤΩΝ ΤΟΥ ΛΑΟΥ ΑΝΟΜΗΜΑΤΩΝ ΕΙΝΑΙ ΟΙ ΙΕΡΕΙΣ. Στο Λευτικό αναγράφεται επ’ αυτού πως «ο ιερέας θα τελέσει τη λειτουργία για την εξιλέωση της κοινότητας και θα συγχωρεθούν όλοι» (4,20). Σε άλλο σημείο αναφέρεται ότι η ευχή του ιερέως συγχωρεί μαζί και τους ξένους (Αρ. 15,25-26), που με πίστη και μετάνοια προστρέχουν. Αλλά και στους αποστόλους έρχονταν και εξομολογούντο τα παραπτώματά τους πολλοί άνθρωποι, ζητούντες συγχώρεση (Πράξ. 19,18).

Ποιο είναι το τελικό συμπέρασμα του παρόντος ευαγγελικού αναγνώσματος; Ότι ο Χριστός ήρθε στον κόσμο για να σώσει τους αμαρτωλούς, και ΧΩΡΙΣ ΜΕΤΑΝΟΙΑ ΟΥΔΕΙΣ ΔΥΝΑΤΑΙ ΝΑ ΣΩΘΕΙ. Η αληθινή μετάνοια είναι επιστροφή στην υγιή φύση μας, λουτρόν συνειδήσεως και επαν-είσοδος στην βασιλεία του Θεού, που εδώ στη γη μας ονομάζεται εκκλησιαστική ζωή. Απαραίτητο εργαλείο συμφιλίωσης με το Θεό είναι λοιπόν η εξομολόγηση. Η χάρις του Τριαδικού Θεού, δια των ιερέων, εξαλείφει παν πλημμέλημα, εκούσιον ή ακούσιον, φτάνει να το προσφέρουμε, με συντριβή και ταπείνωση, στα πόδια του σταυρωθέντος για μας, και αναστάντος Κυρίου της δόξης.

Εικόνα από: xristianos.gr – Πέτρος και Παύλος: Οι δύο κορυφαίοι απόστολοι που άλλαξαν τον κόσμο στο όνομα του Ιησού Χριστού

ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ - ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ: ΗΜΕΡΙΔΑ ΕΝΑΛΛΑΚΤΙΚΩΝ ΘΕΡΑΠΕΙΩΝ Ερωτήσεις πρός κα Αλεβίζου.

ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ  -  ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ:

ΗΜΕΡΙΔΑ ΕΝΑΛΛΑΚΤΙΚΩΝ ΘΕΡΑΠΕΙΩΝ

Ερωτήσεις πρός κα Αλεβίζου.

1^η ΕΡΩΤΗΣΗ:  «Πως σχολιάζετε το γεγονός ότι σήμερα, σχεδόν σε όλα τα ιατρεία πόνων των μεγάλων νοσοκομείων της Ελλάδος, Δυτικής Ευρώπης και Αμερικής χρησιμοποιείται ο βελονισμός για τη θεραπεία από τον χρόνιο πόνο; Επίσης τι έχετε να πείτε για τα εκατοντάδες επιστημονικά άρθρα που έχουν δημοσιευθεί στα πιο έγκριτα επιστημονικά περιοδικά (Lancet,BMJ κτλ.) και όχι μόνο, τα οποία αποδέχονται τον βελονισμό αλλά και τον συστήνουν σε περιπτώσεις χρόνιου πόνου»;

ΑΠΑΝΤΗΣΗ: Πρώτα άπ΄όλα να αναφέρουμε ότι όλες οι θεραπείες της "Νέας Εποχής", έχουν γίνει πολύ της μόδας,διαφημίζονται και προωθούνται. Στην Ομοιοπαθητική και στον Βελονισμό όμως, οι «θεραπευτές» είναι πλέον γιατροί. Θεωρούμε ότι αυτό το επέβαλαν προκειμένου να προσδώσουν κύρος στις ψευδοεπιστήμες τους και για να γλιτώσουν τις μηνύσεις από ασθενείς, που ίσως και να πέθαιναν, αν εγκαταλείποντας την κλασσική ιατρική, παραδινόντουσαν στα χέρια ανίδεων "θεραπευτών". 

 Επειδή λοιπόν οι βελονιστές είναι γιατροί, έχουν καταφέρει να "εισβάλλουν" στα νοσοκομεία, όπως και στους ιατρικούς συλλόγους, με αποτέλεσμα να προωθούν καλύτερα τα συμφέροντά τους. Το ότι συστήνουν το βελονισμό, ειδικά στον χρόνιο πόνο, δεν είναι τυχαίο. Οι χρόνιοι πόνοι συνήθως έχουν διερευνηθεί, είναι πιο ήπιοι και το φαινόμενο placebo μπορεί να δράσει πολύ καλύτερα. Ο βελονισμός στον οξύ πόνο, είναι επικίνδυνος δεδομένου ότι ο πόνος μπορεί να υποκρύπτει κάποια σοβαρή πάθηση και να χαθεί πολύτιμος χρόνος.

Ο βελονισμός δεν έχει καμμία επιστημονική βάση. Οι επιστημονικές εξηγήσεις που προσπαθούν να δώσουν είναι μόνο υποθέσεις. Τα άρθρα τους πάσχουν γιατί δεν έχουν διπλές-τυφλές μελέτες, ούτε επαναληψιμότητα. Το ότι ιατρικά περιοδικά δημοσιεύουν τις εργασίες τους, δεν αποδεικνύει την εγκυρότητά τους. Το 1981 το Συμβούλιο Αμερικανικού Ιατρικού Συλλόγου αναφέρει ότι η ανακούφιση του πόνου στον βελονισμό δεν έχει επαναληψιμότητα και συνέχεια, ενώ δεν έχει αποτέλεσμα σε όλους.

Το Εθνικό Συμβούλιο Ηνωμένων Πολιτειών για απάτες Υγείας αποφαίνεται:

- Ο βελονισμός δεν είναι αποδεδειγμένος τρόπος θεραπείας.

- Στηρίζεται σε αρχέγονη και φαντασιώδη θεωρία και πράξη, χωρίς επιστημονική θεμελίωση.

Ο Βελονισμός είναι ενεργειακή θεραπεία της Νέας Εποχής.

Τα βελονιστικά σημεία και οι μεσημβρινοί εξακολουθούν να είναι αυτά του Ταοϊσμού, διδάσκονται στις σχολές τους τον Ταοϊσμό, και οι ελληνικές βελονιστικές εταιρείες φέρουν  ως σύμβολό τους, το σήμα του Ταοϊσμού.

2^η ΕΡΩΤΗΣΗ: «Εμφανίζει δράση ο βελονισμός λόγω καταστροφής συνάψεων γαγγλίων»;

ΑΠΑΝΤΗΣΗ: Όπως γράφουν οι ίδιοι "ο βελονισμός δεν είναι πάντοτε ένα ήπιο ερέθισμα". Ο παραδοσιακός  βελονισμός "χειρισμός" όπως λένε των βελονών με το χέρι, (δηλ. στρίψιμο η κίνηση μέσα-έξω), ο  ηλεκτροβελονισμός, όπως και ΤΕΝS μεγάλης έντασης, όπως και εφαρμογή μόξας με μεγάλη θερμοκρασία, προκαλούν διαφόρων ειδών ιστικές βλάβες. Αυτές μπορεί να είναι εγκαύματα, δερματικές βλάβες, μυϊκές βλάβες και βέβαια τραυματισμός η καταστροφή νευρικών  κυττάρων. Σε αυτή την περίπτωση ίσως να έχει αναλγητική δράση ο βελονισμός, λόγω καταστροφής νευρικών ινών, οπότε και διακοπή των  νευρικών συνάψεών τους.

3^η ΕΡΩΤΗΣΗ: «Έχω πάρει πλαστικό δίσκο που μου είπαν ότι πατώντας εκεί μεταδίδεται ενέργεια σε όλο το σώμα. Δεν το χρησιμοποιώ αλλά μήπως να μην το έχω καν»;

ΑΠΑΝΤΗΣΗ: Εμείς δεχόμαστε μόνο την ενέργεια, που αναγνωρίζει η φυσική και η επιστήμη. Η μεταφυσική ενέργεια των "εναλλακτικών η ολιστικών θεραπειών", είναι αντιεπιστημονική και κρύβει πνευματικούς κινδύνους. Νομίζω ότι καλύτερα θα ήταν να μην το έχετε καν, αφού ούτως η άλλως δεν το χρησιμοποιείτε,  διότι  μπορεί κάποια στιγμή να επηρεαστεί και κάποιο άλλο άτομο, που τυχαία θα το δεί στο χώρο σας και δεν θα είναι ενημερωμένο σχετικά.

4^η ΕΡΩΤΗΣΗ: «Για ποιόν λόγο κατά τον διαλογισμό εμφανίζονται βλάβες»;

ΑΠΑΝΤΗΣΗ: Υπάρχουν πολλά είδη διαλογισμού. Κάποια είδη χρησιμοποιούν έντονη φαντασία και συγκέντρωση, η οραματισμό,  ενώ κάποια άλλα είδη, χρησιμοποιούν επανάληψη λέξεων η φράσεων ( μάντρας) , που ως επί των πλείστων αποτελούν επικλήσεις η προσευχές σε Ινδουιστικές θεότητες. Σε κάθε περίπτωση όμως, σκοπός του διαλογισμού είναι η ένωση, η σύνδεση με τον "Ανώτερο Εαυτό μας". 

Βλέποντας αυτά μόνο από ιατρική άποψη, καταλαβαίνουμε ότι ο διαλογισμός δημιουργεί εμμονές, φαντασιώσεις, προκαταλήψεις, μείωση της προσωπικότητας και εξαρτήσεις από τεχνικές και "ειδήμονες". Τα συνεπακόλουθα όλων αυτών είναι πραγματικά απρόβλεπτα σε κάθε άτομο.

 Όμως τα πράγματα δεν είναι τόσο απλά, βλέποντάς τα από πνευματική άποψη. Ο διαλογισμός είναι θρησκευτική πράξη του Ινδουισμού και Βουδισμού και χρησιμοποιείται σε πολλές νεοεποχίτικες  τεχνικές. Ο "Ανώτερος Εαυτός" από δικά τους κείμενα, φαίνεται καθαρά ότι αποτελεί ξεχωριστή πνευματική οντότητα. (Αναλυτικά διαβάστε  Δ Ι Α Λ Ο Γ Ι Σ Μ Ο Σ : Η ΣΥΝΔΕΣΗ ΜΕ ΤΟΝ «ΑΝΩΤΕΡΟ ΕΑΥΤΟ» ΜΑΣ  Η ΚΑΛΥΤΕΡΑ, ΠΟΙΟΣ ΕΙΝΑΙ Ο «ΑΝΩΤΕΡΟΣ ΕΑΥΤΟΣ» ΜΑΣ; Από το Αντιαιρετικό Εγκόλπιο)

Με άλλα λόγια ο διαλογιζόμενος, παρότι τις περισσότερες φορές δεν το συνειδητοποιεί, καλείται να συνδεθεί με πνευματικές οντότητες, δηλ ακάθαρτα πνεύματα. Αυτές  τις ονομάζουν "Ανώτερο Εαυτό". Έτσι  όπως τότε ο όφις, έτσι και τώρα, προσπαθεί να πείσει τον άνθρωπο, ότι είναι ο ίδιος θεός, αρκεί να ενεργοποιήσει τις δυνάμεις του, μέσω της τεχνικής του διαλογισμού. Ας λάβουμε ύπ΄'όψιν , ότι στο διαλογισμό με μάντρα, γίνεται και επίκληση Ινδουιστικών θεοτήτων.

Μετά από τις διευκρινίσεις αυτές, γίνεται νομίζω σαφές, γιατί εμφανίζονται βλάβες κατά τον διαλογισμό. Αν φανούν αρχικά κάποια καλά αποτελέσματα, θα είναι μέχρι να πεισθεί και να αποκτήσει κανείς εξάρτηση από τη συγκεκριμένη τεχνική. Αφού συμβεί αυτό, και γίνει κανείς υποχείριο τεχνικών και μεθόδων, μόνο βλάβες, πνευματική υποδούλωση και ζημία θα έχει, έστω και αν δεν γίνεται πάντα αντιληπτό.

Προσοχή όμως! Όταν κάποιος θελήσει να ξεφύγει, η επόμενη κίνηση του "εχθρού" είναι η απελπισία, ότι έχει χάσει ήδη την ψυχή του η ότι δεν υπάρχει ελπίδα και σωτηρία κλπ. Ας μην πέφτουμε στις παγίδες αυτές. Ο Χριστός, μέσω της εξομολόγησης, μας δέχεται ΠΑΝΤΑ, όποιοι και αν είμαστε, ό,τι και αν έχουμε κάνει.

5^η ΕΡΩΤΗΣΗ: «Το πιλάτες είναι γιόγκα»;
 

ΑΠΑΝΤΗΣΗ: Σύμφωνα με το STUDIO PILATES www.skai.gr «H μέθοδος Pilates, αναπτύχθηκε πριν από 90 χρόνια, στην Αμερική, από τόνJoseph H. Pilates, …ο οποίος συνδύασε βασικές αρχές της γιόγκα και άλλων παραδοσιακών μεθόδων άσκησης που προέρχονται από τις ανατολικές φιλοσοφίες, με τη δυναμική μεταγενέστερων δυτικών μεθόδων».

Επομένως το πιλάτες είναι συνδυασμός της γιόγκα με άλλες μεθόδους άσκησης.

Πιο κάτω γράφουν: «Η κοιλιά βρίσκεται στο κέντρο του σώματός μας, και είναι η πηγή της κινητικής ενέργειας. Στην Ανατολική θεώρηση του σώματος, αντιστοιχεί στο ηλιακό πλέγμα. O Pilates της προσδίδει και άλλη μία ιδιότητα: "power house - οίκο της δύναμης"».

Επομένως διαπιστώνουμε ότι το πιλάτες δεν είναι αποκομμένο από την ενέργεια της Νέας Εποχής και τα ενεργειακά κέντρα (όπως είναι το ηλιακό πλέγμα).

Επίσης χρειάζεται συγκέντρωση του νού, όπως και ειδικές αναπνοές. «Το πιλάτες θεωρείται έξυπνη γυμναστική που δημιουργεί μία σύνδεση νού-σώματος. Για αυτό το λόγο ο ασκούμενος πρέπει να καταλάβει ότι χρειάζεται απόλυτη συγκέντρωση κάνοντας πιλάτες».

Άρα έχει όλα τα χαρακτηριστικά νεοεποχίτικης  τεχνικής, παρόλο που δεν είναι ακριβώς το ίδιο με τη γιόγκα.

6^η ΕΡΩΤΗΣΗ: «Tί είναι το ΖΕΝ»;

ΑΠΑΝΤΗΣΗ: «Το Ζέν είναι μία από τις σχολές του Βουδισμού Μαχαγιάνα (Mahayana) και γεννήθηκε και αναπτύχθηκε στην Κίνα. Εκτός από τη γραπτή διδασκαλία του Βουδισμού που έφθασε στην Κίνα, υπήρχαν και διδασκαλίες που μεταδίδονταν προφορικά. Αυτές οι διδασκαλίες ανέπτυξαν την αντίληψη ότι, εκτός από τη λογική αναζήτηση της αλήθειας, υπήρχε και μία άλλη αναζήτηση πέρα από τη λογική.

Έτσι δημιουργήθηκε η Σχολή του Διαλογισμού Τσάν (Chan) στην Κίνα που ίδρυσε ο ινδός ιεραπόστολος Μποντιντάρμα, η οποία αργότερα επεκτάθηκε στην Ιαπωνία με το όνομα ΖΕΝ…».    (ΖΕΝ Βουδισμός - Zen Buddhism - Διαλογισμός (Ζά Ζέν)! http://w4u.eexi.gr/~roland/zen.htm)

7^η ΕΡΩΤΗΣΗ: «Τι είναι οι ¨ανώνυμοι υπερφάγοι¨, οι ¨ανώνυμοι αλκοολικοί¨, η θεραπεία τραύματος-τζέϊν Σίμικστον»;

ΑΠΑΝΤΗΣΗ: Οι οργανώσεις των "ανώνυμων" φαίνονται αρχικά αθώες και αποτελεσματικές, διότι αποτελούνται από "αδελφότητα' ατόμων, που μοιράζονται τα ίδια προβλήματα.

Επίσης δεν επιβάλλονται συνδρομές, αλλά σε κάθε συνάντηση δίνει ο καθένας ό,τι θέλει σε ένα κουτί,  που αντιπροσωπεύει τον καφέ που κερνάνε.

Εξετάζοντας και διερευνώντας όμως προσεκτικά τις οργανώσεις των "ανώνυμων", καταλήγουμε στο συμπέρασμα, ότι οι" ανώνυμοι", ενώ διαφημίζουν απεξάρτηση, δημιουργούν μεγάλη ψυχολογική εξάρτηση στα μέλη τους από την ίδια την οργάνωση. Γι΄αυτό και το πρώτο βήμα είναι η παραδοχή: "Είμαστε ανίσχυροι απέναντι στην εξάρτηση…" Αυτή η παραδοχή είναι ουσιαστική για την εξάρτηση στο εξής  από την ομάδα.

Τα 12 βήματα της ανάρρωσης είναι τα ίδια για κάθε εξάρτηση, και δεν αναφέρεται πουθενά προσωπική προσπάθεια του εξαρτημένου για διακοπή της συνήθειας.

Εκτός από το 1ο, 8ο, 9ο και 10ο βήμα, τα υπόλοιπα αναφέρονται σε πνευματική διάσταση, και όχι βέβαια σε ορθόδοξη χριστιανική, όμως σίγουρα αιρετική. Προβάλλεται ο διαλογισμός ως ισοδύναμος της προσευχής και μέσο για την απεξάρτηση.

Στο 11ο βήμα αναφέρεται: "Ζητήσαμε μέσω της προσευχής και του διαλογισμού να βελτιώσουμε τη συνειδητή επαφή μας με τον Θεό…"

Οι περισσότεροι εξαρτημένοι παραμένουν για πολλά χρόνια εγκλωβισμένοι στις οργανώσεις των "ανώνυμων" μέχρι να καταλάβουν, ότι αντί για βοήθεια αποκτούν μία επιπλέον εξάρτηση. (Περισσότερα μπορείτε να δείτε στο site της Ι.Μ Γλυφάδας για "ανώνυμους αλκοολικούς").

8^η ΕΡΩΤΗΣΗ:  Θεραπεία Τραύματος Jane Simington

ΑΠΑΝΤΗΣΗ: Διαφημίζεται ως ένα μοντέλο ψυχολογικής θεραπείας "του τραύματος, του πένθους και της απώλειας, που δουλεύει μέσα από τα σύμβολα, την τέχνη, την εσωτερική ανασκόπηση, το μοίρασμα και το διαλογισμό…" Επιπλέον εμπλέκει «την καλή επικοινωνία ανάμεσα στα ημισφαίρια του εγκεφάλου, δεξιό και αριστερό», για να προσδώσουν επιστημονικοφάνεια, όπως όλες οι νεοεποχίτικες τεχνικές.

Η παραδοχή πλήθους αναπόδεικτων χαρακτηριστικών του κάθε ημισφαιρίου, όπως π.χ ότι το δεξί ημισφαίριο αποθηκεύει εμπειρίες του έσω κόσμου, ότι είναι η πηγή των σωστών προβλέψεων και της λύσης όλων των προβλημάτων κλπ, όπως και ο μύθος ότι χρησιμοποιούμε μόνο το 10% του μυαλού μας, χρησιμοποιούνται ευρέως στον αποκρυφισμό, όπως π.χ στη μέθοδο Silva.

Ο δρ Άντερσον, διευθυντής του Τμήματος Νευροχειρουργικής Χαρτογράφησης του Πανεπιστημίου της Γιούτα, εξήγησε μιλώντας στην ιστοσελίδα επιστημονικών ειδήσεων LiveScience ότι «δεν ισχύει πως το αριστερό ημισφαίριο συνδέεται με τη λογική περισσότερο απ' ό,τι το δεξιό. Παράλληλα, η δημιουργικότητα δεν έχει την "έδρα" της στο δεξιό ημισφαίριο. Στην πραγματικότητα οι συνάψεις μεταξύ όλων των περιοχών του εγκεφάλου είναι εκείνες που κάνουν το κάθε άτομο να εμφανίζει δημιουργικότητα αλλά και αναλυτική και λογική σκέψη».  Για παράδειγμα, σύμφωνα με τον δρα Τζέφ Άντερσον, η ομιλία «βγαίνει» από την αριστερή πλευρά του εγκεφάλου στους περισσότερους δεξιόχειρες. Αυτό ωστόσο δεν σημαίνει ότι οι πιο χαρισματικοί ομιλητές χρησιμοποιούν περισσότερο το αριστερό ημισφαίριο του εγκεφάλου τους απ' ό,τι το δεξιό, η ότι το ένα ημισφαίριο είναι πιο πλούσιο σε νευρώνες από το άλλο. http://www.tovima.gr/science/article/?aid=528837

Χρησιμοποιούμε ένα μικρό ποσοστό του μυαλού;  Ο νευροβιολόγος Μπάρι Γκόρντον χαρακτηρίζει το μύθο ως γελοιωδώς λανθασμένο, προσθέτοντας ότι "χρησιμοποιούμε κάθε μέρος του εγκεφάλου μας, και ο εγκέφαλός μας είναι ενεργός σχεδόν όλη την ώρα." 

Ο νευροεπιστήμονας Μπάρι Μπέιερσταϊν παραθέτει είδη αποδείξεων ως προς την ανασκευή του εν λόγω μύθου:

Έρευνες εγκεφαλικών ζημιών: Εάν το 90% του εγκεφάλου είναι κανονικά αχρησιμοποίητο, τότε η ζημιά σε κείνες τις περιοχές δεν θα έπρεπε να επηρεάζει την εκτελεστικότητα. Αντιθέτως, δεν υπάρχει σχεδόν καμμία περιοχή του εγκεφάλου που μπορεί να τραυματισθεί χωρίς να επιφέρει απώλεια κάποιων ικανοτήτων. Ακόμα και μικροί τραυματισμοί σε μικρές περιοχές μπορούν να επιφέρουν έντονα αποτελέσματα.

Εγκεφαλική απεικόνιση: Τεχνολογίες, όπως η  Τομογραφία Εκπομπής Ποζιτρονίων (PET) και λειτουργική μαγνητική τομογραφία (fMRI) επιτρέπουν την παρακολούθηση εγκεφαλικής δραστηριότητας. Αποκαλύπτουν ότι ακόμη και κατά τη διάρκεια του ύπνου, όλα τα τμήματα του εγκεφάλου δείχνουν κάποιο επίπεδο δραστηριότητας. Μόνο στην περίπτωση σοβαρής βλάβης έχει ένας εγκέφαλος «σιωπηλές» περιοχές.

Εντοπισμός λειτουργίας: Αντί να ενεργεί ως μία ενιαία μάζα, ο εγκέφαλος έχει ξεχωριστές περιοχές για τα διαφορετικά είδη επεξεργασίας δεδομένων. Δεκαετίες έρευνας έχουν μπει σε λειτουργία χαρτογράφησης των περιοχών του εγκεφάλου, και δεν έχουν βρεθεί καθόλου περιοχές που δεν έχουν κάποια λειτουργία.

Ανάλυση μικροδομής: Με την τεχνική καταγραφής ενιαίων-μονάδων, οι ερευνητές εισάγουν ένα μικροσκοπικό ηλεκτρόδιο στον εγκέφαλο για να παρακολουθήσουν τη δραστηριότητα ενός και μόνο κυττάρου. Εάν το 90% των κυττάρων ήταν αχρησιμοποίητο, τότε αυτή η τεχνική θα το είχει αποκαλύψει.

Μελέτες μεταβολισμού: Μία άλλη επιστημονική τεχνική περιλαμβάνει τη μελέτη αφομοίωσης των ραδιενεργών μορίων 2-δεοξυγλυκόζης από τον εγκέφαλο. Εάν το 90% του εγκεφάλου ήταν ανενεργό, τότε τα ανενεργά κύτταρα θα εμφάνιζαν κενές περιοχές σε μία ακτινογραφία του εγκεφάλου. Και πάλι, δεν υπάρχει κανένα τέτοιο αποτέλεσμα.

Νευρωνικές ασθένειες: Τα κύτταρα του εγκεφάλου που δεν χρησιμοποιούνται έχουν την τάση να εκφυλίζονται. Ως εκ τούτου, εάν το 90% του εγκεφάλου ήταν ανενεργό, μία αυτοψία του ενήλικα εγκεφάλου θα αποκάλυπτε εκφυλισμό μεγάλης κλίμακας. (Σύνδεσμος εδώ)

Συμπερασματικά η «Θεραπεία Τραύματος» της ψυχολόγου Jane Simington είναι μία αποκρυφιστική μέθοδος, που χρησιμοποιεί τον διαλογισμό και όχι μόνο, και βασίζεται σε αναπόδεικτες νεοεποχίτικες θεωρίες.

9^η ΕΡΩΤΗΣΗ:  Έχω αγοράσει ένα κρεβάτι ρεφλεξολογίας που αποτελείται από ηφαιστειογενείς πέτρες, έχει όλα τα οποία θερμαίνονται και παράγουν ηλιακή θερμότητα της ενάτης πρωϊνής-είναι για τους μυοσκελετικούς πόνους- με ανακουφίζει, το έχουν και φυσιοθεραπευτές. Μήπως πρέπει να το καταργήσω;

ΑΠΑΝΤΗΣΗ: Πρώτα άπ΄όλα το κρεβάτι έχει ως βάση του τη ρεφλεξολογία, δηλ. τη μεταφυσική "ενέργεια" που θεωρούν ότι μεταδίδεται στο σώμα από τις λεγόμενες 10 "ενεργειακές ζώνες".

Το ότι παράγουν ηλιακή θερμότητα και μάλιστα της ενάτης πρωινής συγκεκριμένα, δεν έχει επιστημονική βάση, πιθανώς να έχει αποκρυφιστική.

Το ότι το έχουν φυσιοθεραπευτές, δεν σημαίνει ότι είναι αθώο, διότι πολλοί φυσιοθεραπευτές, έχουν επηρεασθεί και χρησιμοποιούν, πολλές φορές από άγνοια, αποκρυφιστικές μεθόδους.

 

Αναδημοσίευση από την ιστοσελίδα του ΟΡΘΡΟΥ

Αντιαιρετικόν Εγκόλπιον      www.egolpion.com 

1  ΙΟΥΛΙΟΥ 2014

Read more: http://www.egolpion.com/alevizou_apantiseis.el.aspx#ixzz36FeHEvqn

Η ΕΙΚΟΝΟΓΡΑΦΗΣΗ ΤΩΝ ΑΓΓΕΛΩΝ

 

(Εἰκονογραφία). Ἡ ἀρχή τῆς παραστάσεως τῶν ἀγγέλων δέν εἶναι σαφῶς καθωρισμένη. Λέγεται συνήθως, ὅτι τά παλαιά χριστιανικά μνημεῖα παριστοῦν τούς ἀγγέλους ὡς κοινούς θνητούς, ἄνευ τῶν ἰδιαιτέρων συμβολικῶν γνωρισμάτων των, τῶν πτερύγων δηλαδή καί τοῦ φωτοστεφάνου, καί ὅτι ἡ διαμόρφωσίς των εἰς πτερωτόν εἰκονογραφικόν τύπον ἄρχεται ἀπό τοῦ Δ´ αἰῶνος ὑπό τήν ἐπίδρασιν τῶν πτερωτῶν Νικῶν τῆς ἀρχαίας ἑλληνικῆς τέχνης. Ὅτι ὅμως αὐτά δέν εἶναι δυνατόν νά γίνουν ἀποδεκτά ἀβασανίστως, φαίνεται ἐκ τῶν ἑξῆς: Ὡς γνωστόν, ἡ χριστιανική τέχνη κατά τούς τρεῖς πρώτους αἰῶνας ἦτο τέχνη καθαρῶς συμβολική. Δι' αὐτῆς ἐπεδιώκοντο τρία τινά· 1) ἡ ἔκφρασις τῆς θεμελιώδους χριστιανικῆς διδασκαλίας εἰς τούς πιστούς, κατά τρόπον ἁπλοῦν καί παραστατικόν, 2) ἡ ἀπόκρυψις ταύτης ἀπό τῶν ἀμυήτων, κατά τήν γενικῶς ἐπικρατοῦσαν τότε ἀρχήν (disciplina arcana) καί 3) ἡ ἀποφυγή τῆς μεταπτώσεως τοῦ χριστιανισμοῦ εἰς εἰδωλολατρίαν, ἡ ὁποία περί πολλοῦ ἐποιεῖτο τήν τέχνην καί ἰδίως τά ἀγάλματα. Ἀκόμη καί αὐτός ὁ ἀρχηγός τῆς πίστεως, ὁ Χριστός, παρίσταται πάντοτε ὡς Ὀρφεύς ἤ "καλός ποιμήν" ἤ νέος ἀγένειος ἤ φιλόσοφος, οὐδέποτε δέ ὅπως ἦτο εἰς τήν πραγματικότητα. Αἱ λεγόμεναι, λοιπόν, ἀναγνωρίσεις ἀγγέλων εἰς τοιχογραφίας κατακομβῶν τῆς ἐποχῆς ἐκείνης εἶναι τοὐλάχιστον ἀμφίβολοι, ἄν μή ἐσφαλμέναι, ἀφοῦ δέν βλέπομεν ποῖον συμβολισμόν θά ἠδύνατο νά λάβουν ἀνάλογοι παραστάσεις.

Ἀναμφισβήτητοι παραστάσεις ἀγγέλων ἄνευ πτερύγων εἶναι αἱ τῆς "Φιλοξενίας" τοῦ ἁγίου Βιταλίου τῆς Ραβέννης καί τῆς Santa Maria Μaggiore τῆς Ρώμης, ἀμφότεραι τοῦ ΣΤ´ αἰῶνος, αἱ ὁποῖαι ὅμως δέν ὀφείλονται εἰς τήν ὕπαρξιν ἀναλόγου τεχνοτροπίας, ἀλλ' εἰς τήν κατά γράμμα μᾶλλον ἀπόδοσιν τῆς διηγήσεως τῆς Ἁγίας Γραφῆς. Ἡ Γένεσις, διηγουμένη τά σχετικά μέ τήν φιλοξενίαν τοῦ Ἀβραάμ, λέγει ρητῶς ὅτι οἱ ἐπισκέπται του ἦσαν "ἄνδρες", δηλ. κοινοί θνητοί. "Καί ἰδού τρεῖς ἄνδρες εἰστήκεισαν..." (Γέν. ιη´ 2). Ἐάν μάλιστα ληφθῆ ὑπ' ὄψιν, ὅτι οἱ ὁμιλοῦντες περί ἀπτέρων ἀγγέλων οὐδέν συγκεκριμένον παράδειγμα ἔχουν νά προσκομίσουν, πλήν τινων ἀμφιβόλων καί δυσδιακρίτων, φαίνεται ὅτι οἱ ἄγγελοι ἀπό τῆς πρώτης ἐμφανίσεώς των, ἡ ὁποία συμπίπτει πρός τήν ἐποχήν τοῦ θριάμβου τοῦ χριστιανισμοῦ, παρίστανται πτερωτοί, πρᾶγμα τό ὁποῖον καί ἅπαντα τά γνωστά μνημεῖα ἐπιβεβαιοῦν καί σύμφωνον πρός τήν περί ἀγγέλων διδασκαλίαν τῆς Γραφῆς εἶναι (Ἔξ. κε´ 20-22, Ἠσ. στ´ 2, Δαν. θ´ 21 κ.λπ.).

Ὅθεν, ἡ προσαρμογή τῶν πτερύγων εἰς τούς ἀγγέλους τῆς χριστιανικῆς τέχνης ἔγινεν εὐθύς ὡς παρέστη ἀνάγκη παραστάσεως αὐτῶν, ἀφοῦ οἱ χριστιανοί ἐγνώριζον ἐξ ἰδικῶν των πληροφοριῶν, ὅτι οἱ ἄγγελοι ἦσαν ὄντα πτερωτά, οὐδείς δέ λόγος συντρέχει νά ζητῶμεν τό ἀνάλογον εἰς τήν ἐθνικήν τέχνην. Βεβαίως, δέν δυνάμεθα νά ἀρνηθῶμεν ὅτι πρός παράστασιν τῶν πρώτων πτερωτῶν ἀγγέλων οἱ χριστιανοί καλλιτέχναι ἐδέχθησαν τήν ἐπίδρασιν τῶν Νικῶν κ.λπ., ἡ ἐπίδρασις ὅμως αὕτη ἦτο ἐπίδρασις ἐντελῶς ἐξωτερική, μορφολογική, θά ἐλέγομεν τυχαία, καί οὐδεμίαν σχέσιν ἔχει πρός τήν προέλευσιν τῶν ἀγγελικῶν πτερύγων, ἡ ὁποία εἶναι αὐτόχρημα βιβλική. Ὅσον δ' ἀφορᾶ τούς πρώτους χριστιανικούς αἰῶνας, φαίνεται ὅτι ἀντί ἀγγελικῶν παραστάσεων οἱ χριστιανοί ἠρκοῦντο νά χαράσσουν τά ὀνόματα τῶν ἀγγέλων, ὅπου ταῦτα ἦσαν ἀπαραίτητα. Οὕτως, ἐπί τετραπλεύρου ἀμεθύστου, εὑρισκομένου εἰς τό Βρεταννικόν Μουσεῖον, εἰκονίζεται ἀναγλύφως ὁ Χριστός καί παρ' αὐτόν ἀναγράφονται τά ἀκόλουθα ὀνόματα· ΡΑΦΑΗΛ, ΡΕΝΕΛ, ΟΥΡΙΕΛ, ΙΧΘΥΣ, ΜΙΧΑΗΛ, ΓΑΒΡΙΗΛ, ΑΖΑΗΛ. Ἐπίσης, εἰς χρυσοῦν ἔλασμα, περισυλλεγέν μεταξύ τῶν κτερισμάτων τοῦ τάφου τῆς αὐτοκρατείρας, συζύγου τοῦ Ὁνωρίου, Μαρίας, εἰς Ρώμην, ὑπάρχουν χαραγμένα ἑλληνιστί τά ἑξῆς ἀγγελικά ὀνόματα· ΜΙΧΑΗΛ, ΓΑΒΡΙΗΛ, ΡΑΦΑΗΛ, ΟΥΡΙΗΛ. Φαίνεται δέ, ὅτι ὡρισμένοι χριστιανοί, πιθανῶς αἱρετικοί, ἔφερον ὡς φυλακτήρια λίθους πολυτίμους, ἐπί τῶν ὁποίων ὑπῆρχον χαραγμένα ὀνόματα ἀγγέλων, ὡς ἐπιτρέπει νά εἰκάσωμεν ὁ λε´ (35) κανών τῆς ἐν Λαοδικείᾳ (363) Συνόδου (Ράλλη καί Ποτλῆ, Σύνταγμα θείων καί ἱερῶν κανόνων Γ´, σ. 201).

Ἀγγελικαί παραστάσεις τῆς παλαιοχριστιανικῆς καί τῆς πρωΐμου βυζαντινῆς τέχνης διασώζονται εἰς ὅλα σχεδόν τά εἴδη τῆς ἀπεικονίσεως· 1) εἰς νωπογραφίας (fresco), ὡς αἱ τῆς ἑλληνικῆς κατακόμβης τοῦ Καρμούς εἰς Ἀλεξάνδρειαν καί μιᾶς τοιχογραφίας εὑρεθείσης τό 1895 εἰς Καρχηδόνα· 2) εἰς ψηφιδωτά, ὡς τά τοῦ ἁγίου Βιταλίου καί τά τοῦ ἁγίου Ἀπολλιναρίου τοῦ Νέου εἰς Ραβένναν, (τά τελευταῖα τούτων θεωροῦνται ἀπό τά καλύτερα ψηφιδωτά τῆς χριστιανικῆς τέχνης)· 3) εἰς ἀνάγλυφα, ὡς ἡ σαρκοφάγος τοῦ Ναοῦ τῆς Ἁγίας Θεοδώρας εἰς Ἄρταν καί ἕν κάλυμμα σαρκοφάγου εὑρεθέν τό 1878 εἰς γαλατικήν νεκρόπολιν, ἀνατολικῶς τοῦ Πουατιέ (Poitiers) τῆς Γαλλίας κ.ἄ.· 4) εἰς ἔργα κεραμικῆς, ὡς πήλινον κυλινδρικόν ἀγγεῖον εὑρεθέν εἰς Καρχηδόνα, τό ὁποῖον φέρει ἀναγλύφους δύο εὐτραφεῖς ἀγγέλους, ἐκ τῶν ὁποίων ὁ μέν εἷς γυμνός καί "κατ' ἐνώπιον", ὁ δ' ἕτερος ἐνδεδυμένος χιτῶνα "καί ἐν κατατομῇ", καί θραύσματα ἐρυθροῦ κεραμικοῦ σκεύους ἀποκείμενα εἰς τό Βρεταννικόν Μουσεῖον καί φέροντα πέντε σφραγῖδας, ἐκ τῶν ὁποίων ἡ μία εἶναι τοῦ Ἀρχαγγέλου Μιχαήλ, ὡς δηλοῖ τό εὐκρινῶς ἀναγινωσκόμενον ὄνομα· 5) εἰς μικρογραφίας, ὡς ἡ "Γένεσις τῆς Βιέννης", εἰς τήν ὁποίαν ὑπάρχει παράστασις τοῦ Θεοῦ τοποθετοῦντος ἀνατολικῶς τῆς Ἐδέμ τρία χερουβίμ φέροντα μικράς πτέρυγας, λευκούς χιτῶνας καί στεφάνους εἰς τήν κεφαλήν ἐκ φύλλων· 6) εἰς ἔργα μικροτεχνίας, ὡς ἐλεφαντίνη πλάξ ἐκ βυζαντινοῦ διπτύχου, ἡ ὁποία εὑρίσκεται εἰς τό Βρεταννικόν Μουσεῖον καί παριστᾶ τόν Ἀρχάγγελον Μιχαήλ καί ἀργυροῦν δισκάριον βάρους 1,5 χλγ. καί διαμέτρου 0,15 μ., ἀνευρεθέν εἰς τήν Σιβηρίαν καί προερχόμενον ἐκ Κωνσταντινουπόλεως, ἐπί τῆς ἔσω ἐπιφανείας τοῦ ὁποίου ὑπάρχουν ἀνάγλυφος σταυρός καί ἑκατέρωθεν αὐτοῦ δύο Ἀρχάγγελοι· 7) εἰς πολυτίμους λίθους, ὡς ὄνυξ (ἀχάτης) τοῦ Βρεταννικοῦ Μουσείου, ἐπί τοῦ ὁποίου εἰκονίζεται ὁ Ἀρχάγγελος Γαβριήλ εὐαγγελιζόμενος εἰς τήν Παρθένον τό "χαῖρε", κρύσταλλος τοῦ στ´ ἤ ζ´ αἰῶνος εἰκονίζων ἄγγελον ὁδηγοῦντα ἔφιππον, κ.ἄ.

Εἰς ὅλας τάς ἀνωτέρω παραστάσεις τῶν ἀγγέλων παρατηρεῖται ἔντονος ἡ πρός τά ἑλληνιστικά πρότυπα σχέσις. Θέματα, μορφαί, πτυχολογία, κίνησις, ὅλα δεικνύουν τήν ζωηράν ἐπίδρασιν τῆς ἑλληνιστικῆς τέχνης ἐπί τῆς παλαιοχριστιανικῆς. Ὁ βυζαντινός ἀγγελικός τύπος καθιεροῦται ὀλίγον βραδύτερον καί ἐξακολουθεῖ νά ἰσχύη, μέ μερικάς παραλλαγάς, μέχρι καί τῆς μεταβυζαντινῆς ἐποχῆς. Βεβαίως καί οὗτος διετήρησεν ὡρισμένα ἑλληνιστικά στοιχεῖα κατά τόπους, ἀπέβαλεν ὅμως διά παντός ὅλα ἐκεῖνα, τά ὁποῖα ἔφερον τούς ἀγγέλους ἐγγύς τῶν ἀρχαίων Νικῶν καί Ἐρωτιδέων. Οἱ βυζαντινοί ἄγγελοι διακρίνονται διά τήν ἱεροπρέπειαν, τήν κάποιαν σχηματικότητα, τήν μετωπικότητα, τήν ἔκφρασιν καί, πρό παντός, διά τήν πνευματικότητά των, ἡ ὁποία προσδίδει εἰς αὐτούς κάτι ἀπό τό θεῖον μεγαλεῖον, τοῦ ὁποίου εἶναι διαρκεῖς αὐτόπται καί ὑμνηταί. Παρίστανται πάντοτε ὡς πτεροφόροι νεανίαι μέ πρόσωπον κανονικόν καί κόμην μαύρην ἤ ξανθίζουσαν, δεμένην διά ταινίας ἀνεμιζομένης. Ὡρισμένοι ἁπλοϊκοί ζωγράφοι, ἐκ παρανοήσεως, ἐζωγράφισαν τά ἄκρα τῆς ταινίας ταύτης ὡς δύο μικράς σάλπιγγας, αἱ ὁποῖαι σύν τῷ χρόνῳ καθιερώθησαν καί ἐξελήφθησαν ὡς συμβολίζουσαι τά ὄργανα, διά τῶν ὁποίων οἱ ἄγγελοι ἀκούουν τά ἐν τῷ κόσμῳ συμβαίνοντα, διό καί ὠνομάσθησαν "ἀκοαί". Συνήθως εἰκονίζονται εἰς στάσιν ἱερατικήν, ἄλλοτε μέν δεόμενοι μέ τάς χεῖρας ἀνοικτάς, ἄλλοτε δέ γονυπετεῖς καί ἄλλοτε ἱστάμενοι. Εἰς τήν δεξιάν χεῖρα κρατοῦν σκῆπτρον, ἐνδεικτικόν τῆς θείας ἐξουσίας, τῆς ὁποίας εἶναι φορεῖς (Πρβλ. καί κηρύκειον Ἑρμοῦ, ράβδον Μωϋσέως, μαγικήν ράβδον κ.λπ.), εἰς δέ τήν ἀριστεράν, σφαῖραν ἤ μονόγραμμα τοῦ Χριστοῦ. Τό σκῆπτρον των πάντοτε σχεδόν ἀπολήγει εἰς τό ἄνω μέρος εἰς τρία σφαιρίδια, μαργαρίτας. Τούτους παρεξηγήσαντες οἱ μεταγενέστεροι ζωγράφοι τῆς Δύσεως, μετέτρεψαν τό σκῆπτρον καί τούς μαργαρίτας εἰς κρίνον, τόν ὁποῖον βλέπομεν νά κρατῆ ὁ Γαβριήλ εἰς εἰκόνας τοῦ Εὐαγγελισμοῦ καί νά προσφέρη τοῦτον εἰς τήν Παρθένον Μαρίαν, πρᾶγμα ἐντελῶς ξένον πρός τήν βυζαντινήν εἰκονογραφίαν καί τήν ἱστορίαν τοῦ Εὐαγγελισμοῦ. Ἡ ἐνδυμασία τῶν ἀγγέλων εἶναι συνήθως λευκή, συμβολίζουσα τήν φυσικήν καθαρότητα καί τελείαν ἁγνότητά των· ὡρισμέναι ὅμως τάξεις ἀγγέλων, ὑπό τήν ἐπίδρασιν τῶν ἔργων τοῦ Διονυσίου τοῦ Ἀρεοπαγίτου, τῶν ὁραμάτων τῆς Παλαιᾶς Διαθήκης ἤ καί ἀναλόγως τοῦ λειτουργήματος, τό ὁποῖον ἐκτελοῦν, εἰκονίζονται καί μέ πολυχρώμους ἐσθῆτας. Τοιουτοτρόπως, αἱ Κυριότητες, αἱ Δυνάμεις καί αἱ Ἐξουσίαι φέρουν ποδήρη ἱερατικά ἄμφια, ζώνην χρυσῆν καί πράσινον ὠμοφόριον, κρατοῦν δέ διά μέν τῆς δεξιᾶς χρυσῆν ράβδον εἰς ἔνδειξιν τῆς ἐξουσίας των, διά δέ τῆς ἀριστερᾶς σφραγῖδα μέ τό μονόγραμμα τοῦ Χριστοῦ. Αἱ Ἀρχαί, οἱ Ἀρχάγγελοι καί οἱ Ἄγγελοι εἰκονίζονται συνήθως μέ πολεμικήν στολήν καί χρυσῆν ζώνην, κρατοῦντες ρομφαίαν. Τά Σεραφείμ εἰκονίζονται ἑξαπτέρυγα, συμφώνως πρός τό ὅραμα τοῦ Ἠσαΐου (στ´ 2), τά δέ Χερουβίμ καί οἱ Θρόνοι, ὡς τροχοί πύρινοι, φέροντες πτέρυγας καί ἐπ' αὐτῶν ὀφθαλμούς (πολυόμματα), συμφώνως πρός τό ὅραμα τοῦ Ἰεζεκιήλ (α´ 15 κ. ἑξ.).

Οἱ ἄγγελοι εἰς τάς τοιχογραφίας ζωγραφίζονται εἰς πολλά σημεῖα τοῦ ναοῦ. Ζωγραφίζονται περί τόν Παντοκράτορα εἰς τόν τροῦλλον, ἑκατέρωθεν τῆς Πλατυτέρας εἰς τήν κόγχην, ἀλλά καί εἰς οἱονδήποτε μέρος τοῦ ναοῦ, καί εἰς αὐτόν τόν νάρθηκα, ὅταν τό ἀπαιτοῦν τά ἱστορούμενα θέματα. Εἶναι δέ τά θέματα ταῦτα ἀρχικῶς μέν δύο κυρίως, ὁ Εὐαγγελισμός καί ἡ Προσκύνησις τῶν μάγων, κατόπιν ὅμως ἄγγελοι εἰκονίζονται εἰς ὅλας σχεδόν τάς σκηνάς, τάς εἰλημμένας ἐκ τοῦ βίου τοῦ Χριστοῦ καί τῆς Θεοτόκου, ὡς εἰς τήν Γέννησιν τοῦ Χριστοῦ, τήν Βάπτισιν, τήν Σταύρωσιν, τήν Ταφήν, τήν Ἀνάστασιν, τήν Ἀνάληψιν καί τήν Κοίμησιν τῆς Θεοτόκου. Εἰκονίζονται ἀκόμη ἑκατέρωθεν τοῦ ἐνθρόνου Χριστοῦ καί τῆς Πλατυτέρας, ὡς καί εἰς τάς παραστάσεις τῆς θείας λειτουργίας, παριστῶνται δέ ὅλοι ὁμοῦ εἰς "Σύναξιν" ἤ εἰς "Χορόν" καί μεμονωμένοι ὡς Ἀρχάγγελοι εἰς διαφόρους ἀποστολάς κ.λπ. Παραστάσεις ἀγγελικάς εὑρίσκουν ἀκόμη εἰς θέματα τῆς Ἀποκαλύψεως, εἰς ἔργα τῆς κεντητικῆς, εἰς ἐπιταφίους, ἐπιτραχήλια, ἐπιμάνικα καί ἀέρας, μάλιστα δέ ὑπό διαφόρους μορφάς, ὡς πολυόμματα Χερουβίμ ὑπό τήν ἀναφερθεῖσαν μορφήν τῶν διαλλήλων πυρίνων τροχῶν, ἑξαπτέρυγα, Σεραφείμ κ.λπ.

Γενικῶς, οἱ ἄγγελοι, ὡς συνδεόμενοι εἴτε ἀμέσως εἴτε ἐμμέσως μέ τά σημαντικώτερα περιστατικά τῆς ἱερᾶς ἱστορίας, κατέλαβον σημαίνουσαν θέσιν εἰς τήν καθόλου χριστιανικήν εἰκονογραφίαν καί ἰδίως τήν βυζαντινήν. Τοιουτοτρόπως, ὁ εἰσερχόμενος ἐντός πλήρως ἱστορημένου βυζαντινοῦ ναοῦ, καί διά τῶν παραστάσεων τῶν ἁγίων καί διά τῶν σκηνῶν τῆς Ἁγίας Γραφῆς, ἀλλά καί διά τοῦ πλήθους τῶν ἀγγέλων, οἱ ὁποῖοι πληροῦν τόν ναόν, αἰσθάνεται ὅτι ἐκεῖνο τό ὁποῖον λέγει ὁ ὑμνωδός εἰς στιγμήν ποιητικῆς ἐξάρσεως, ὅτι δηλαδή "τά ἐπίγεια συγχορεύει οὐρανοῖς", εἶναι ὄχι μόνον μία ὡραία ποιητική ἔκφρασις, ἀλλά καί πραγματική ἐμπειρία, τήν ὁποίαν ἐντόνως βιοῦν οἱ ἀληθινοί λάτραι τοῦ Θεοῦ.

Η ΤΙΜΗ ΠΡΟΣ ΤΟΥΣ ΑΓΓΕΛΟΥΣ

 

Ἡ π ρ ό ς τ ο ύ ς ἀ γ γ έ λ ο υ ς τ ι μ ή. Οἱ ἄγγελοι ὡς μακάρια πνεύματα, ἀπολαύουν τιμῆς παρά τῆς στρατευομένης Ἐκκλησίας, οἵας καί γενικῶς οἱ ἅγιοι, ἤτοι τά εἰς τήν βασιλείαν τῶν οὐρανῶν ἀνήκοντα πλέον πνεύματα. Κατά τούς πρώτους αἰῶνας, οἱ Πατέρες δέν ἐξῆραν τήν ὀφειλήν αὐτήν, διότι τήν Ἐκκλησίαν περιέβαλλεν εἰσέτι ὁ εἰδωλολατρικός κόσμος καί ὑπῆρχε κίνδυνος διά τήν καθαρότητα τοῦ χριστιανικοῦ μονοθεϊσμοῦ. Ἀργότερον, ἡ ὀφειλή αὕτη κατέστη βαθύτατα συνειδητή, διεστάλη δέ σαφῶς παρά τῆς Ζ´ Οἰκουμενικῆς Συνόδου ἀπό τήν εἰς μόνον τόν Θεόν ὀφειλομένην λατρείαν.

Ἡ πρός τούς ἀγγέλους τιμητική προσκύνησις, διδάσκεται ἤδη ἀπό τῆς Γενέσεως (ιη´ 2, ιθ´ 1), διαφαίνεται δέ πολλαχοῦ εἰς τήν Καινήν Διαθήκην. Κατά τόν Ψευδοδιονύσιον, καί αὐτός ὁ Χριστός, ὡς ἄνθρωπος, ὑπετάσσετο εἰς τούς ἀγγέλους. Εὐσταθεῖ ὅμως περισσότερον, ἐν προκειμένω, ἡ γνώμη Γρηγορίου τοῦ Διαλόγου, καθ' ἥν τοῦτο δέν συνέβαινε, διότι λ.χ. οἱ ἄγγελοι ἐμφανίζονται διακονοῦντες αὐτῷ εἰς τήν ἔρημον, μετά τό βάπτισμα, πρᾶγμα ὅπερ ἀναφέρεται εἰς τήν νικήσασαν τούς πειρασμούς τοῦ Σατανᾶ ἀνθρωπίνην φύσιν καί οὐχί ἁπλῶς εἰς τήν θείαν.

(Φύλαξ ἄγγελος). Ἡ χριστιανική ἀντίληψις περί τῶν ἀγγέλων ἔδωκε πρωτεύουσαν σπουδαιότητα εἰς τό γεγονός τῆς ὑπό τούτων προστασίας καί καθοδηγήσεως τοῦ ἀνθρώπου. Τό ἔργον δηλαδή τῶν ἀγγέλων ἀναφέρεται μέν κατ' ἀρχήν εἰς τήν δοξολογίαν τοῦ Θεοῦ, ἀλλά σημειοῦται καί εἰς τήν περιοχήν τῶν σχέσεων τοῦ ἀνθρώπου μέ τόν Δημιουργόν του. Κατά ταῦτα, βοηθεῖται ὑπό τῶν ἀγγέλων εἰς τήν ἐπιτυχίαν τῆς προσπαθείας του νά καταστῆ μέτοχος τῆς ἀρρήτου μεγαλειότητος τοῦ Θεοῦ καί προφυλλάσεται συγχρόνως ἀπό τάς ἐξωτερικάς καί ἐσωτερικάς ἐπηρείας τῶν ἐχθρῶν τῆς ὑποστάσεώς του.

Ἡ Θεία Πρόνοια ἐκφαίνεται εἰς τόν κόσμον διά μέσου τῆς διακονίας τῶν ἀγγέλων (Ἑβρ. α´ 14). Ὡς λειτουργοί τῶν θείων βουλῶν, παρουσιάζονται προστατεύοντες καί παρορμῶντες τόν ἄνθρωπον πρός τό ἀγαθόν ὑπό πολλάς μορφάς διακονιῶν. Οἱ ἄγγελοι ἀπομακρύνουν τούς κινδύνους καί φρουροῦν τούς ἀνθρώπους (Ψαλμ. λγ´ 8, Μ. Βασιλείου, Ὁμιλ. εἰς Ψαλμ. λγ´ § 5, PG 29,364)· προστατεύουν τόν δίκαιον (Ψαλμ. κ´)· προασπίζουν τούς πιστούς, πολεμοῦντες καί ἐκδιώκοντες τά πονηρά δαιμόνια (Τωβ. ιβ´ 3)· παρουσιάζουν τάς προσευχάς εἰς τόν Θεόν (Τωβ. ιβ´ 12)· ἐκτελοῦν τό ἔργον τοῦ ψυχοπομποῦ (Λουκ. ιστ´ 22)· ἀνήγγειλον τόν νόμον εἰς τούς Ἰουδαίους (Πράξ. ζ´ 53, Γαλάτ. γ´ 19) καί κατά τήν ἡμέραν τῆς κρίσεως θ' ἀναλάβουν τό ἔργον τοῦ διαχωρισμοῦ τῶν δικαίων ἀπό τῶν ἀδίκων (Ματθ. ιγ´ 49).

Ὑπό τό αὐτό πνεῦμα διατυπώνουν καί ἀναπτύσσουν τάς σκέψεις των ὅλοι σχεδόν οἱ Πατέρες τῆς Ἐκκλησίας. Τούς ἀγγέλους θεωρεῖ ὁ Κύριλλος Ἀλεξανδρείας ὡς "ἀκονῶντας εἰς εὐανδρίαν". Ὁ Ἰουστῖνος, ὁ Ὠριγένης, ὁ Ἰ. Χρυσόστομος, ὁ Μ. Βασίλειος, ὁ Γρηγόριος Νύσσης, ὁ Κύριλλος Ἀλεξανδρείας, ὁ Αὐγουστῖνος κ.ἄ. ποιοῦνται λόγον περί τῶν φυλάκων ἀγγέλων (Ἰουστίνου, Ἀπολ. Β´ § 5, PG 6,452. Ὠριγένους, εἰς Ἀριθμ., Ὁμ. κ´ § 3, PG 12,733. Ἰωάννου Χρυσοστόμου, Εἰς ἐπιστολήν πρός Κολασ., Ὁμιλ. γ´ § 3, PG 6, 329. Μ. Βασιλείου, Κατ' Εὐνομίου, Λόγος γ´ § 1, PG 29, 656. Κυρίλλου Ἀλεξανδρείας, Ὁμιλ. εἰς Ψαλμ. 33, PG 69,888). Πλεῖστοι ἐκ τῶν Πατέρων ὑποστηρίζουν τήν ἄποψιν, ὅτι μόνον ὁ πιστός ἔχει φύλακα ἄγγελον, ἐφ' ὅσον ἡ ἁμαρτία ἀπομακρύνει τοῦτον τοῦ ἀνθρώπου (Ἰωάννου Χρυσοστόμου, Εἰς Πράξ. Ὁμιλ. κστ´ § 3, PG 60,201). Ἐκ τοῦ γεγονότος τούτου ἐμορφώθη ἡ ἀντίληψις ὅτι καί ἕκαστος ἁμαρτωλός ἔχει εἰς τό πλευρόν του τόν δαίμονα (Ὠριγένους, Ὑπόμνημα εἰς Ματθ. PG 13, 1168. Περί ἀρχῶν, βιβλίον γ´ § 140-141, PG 11, 309-310). Ἡ δοξασία αὐτή ἀπαντᾶ εἰς τόν Ποιμένα τοῦ Ἑρμᾶ (PG 2, 928-929), ὅπου ἐξαίρεται ὁ ἄγγελος τῆς δικαιοσύνης, παραβαλλόμενος πρός τόν ἄγγελον τῆς πονηρίας. Εἰς τό ἐν λόγω ἔργον ἔχομεν συστηματικήν ἀνάπτυξιν τῆς δοξασίας περί φύλακος ἀγγέλου.

Ἐκ τῆς Ἁγίας Γραφῆς ἔχομεν τήν πληροφορίαν, ὅτι ὑπάρχουν καί φύλακες ἄγγελοι τῶν ἐθνῶν. Οἱ Ἰουδαῖοι εἶχον τόν Μιχαήλ, ὁ ὁποῖος ἀντεμάχετο κατά τῶν ἀγγέλων τῶν ἄλλων ἐθνῶν (Δαν. ι´ 12,13. Βλ. ἐπιστ. Ἰούδ. 9). Ὁ ἐν λόγω ἄγγελος κατέστη μετά ταῦτα προστάτης τῆς ἐν Χριστῶ Ἐκκλησίας (Ἀποκ. ιβ´ 7). Καί ὁ Μ. Βασίλειος καί ὁ Γρηγόριος Νύσσης ποιοῦνται λόγον περί τῶν ἀγγέλων τῶν ἐθνῶν καί τῶν πόλεων (Μ. Βασιλείου, Κατ' Εὐνομίου, Λόγος γ´ § 1, PG 29, 657, Γρηγορίου Νύσσης, Εἰς Ἆσμα Ἀσμάτων, Ὁμιλ. ιβ´, PG 44,1033). Ἐν προκειμένω διαβλέπομεν, ὅτι συμβαδίζουν εἰς τόν Ἰουδαϊσμόν καί τόν μετέπειτα Χριστιανισμόν καί συνυφαίνονται ἀρρήκτως αἱ ἀντιλήψεις περί προστασίας ἀναφερομένης εἰς ἕνα ἕκαστον καί εἰς τήν συλλογικήν ὀντότητα τοῦ περιουσίου λαοῦ ἤ τῆς χριστιανικῆς Ἐκκλησίας. Γενικῶς, ὁ φύλαξ ἄγγελος προσαγορεύεται ὑπό τῶν Πατέρων διά πολλῶν ὀνομασιῶν. Οὕτω, καλεῖται "φρουρός", "προστάτης", "ἔφορος", "ἐπιμελητής", "ποιμήν" καί "πομπός", "ἀλεξιτήρ", "βοηθός" κατά τόν Γρηγόριον Ναζιανζηνόν (Γρηγορίου Ναζιανζηνοῦ, Ποιήματα δογματικά, PG 37,519).

Ἐν προκειμένω πρέπει νά τονισθῆ, ὅτι ἡ γνώμη πολλῶν, κατά τήν ὁποίαν αἱ ἀντιλήψεις τοῦ Ἰουδαϊσμοῦ καί τοῦ Χριστιανισμοῦ περί τῶν ἀγγέλων εἶναι δάνειον ἐκ τῶν ὁμόρων χωρῶν τοῦ Ἰσραήλ καί τῶν ἐν γένει εἰδωλολατρικῶν λαῶν, εἶναι κατά πάντα πεπλανημένη. Βεβαίως, διαπιστώνεται εὐκολώτατα ἡ ὁμοιότης τῶν ἀντιλήψεων τῆς Γραφῆς καί τῶν ἄλλων ἐθνῶν, ἡ ὁποία εἶναι μόνον ἐξωτερική. Ὁ Κλήμης ὁ Ἀλεξανδρεύς τονίζει τήν ὁμοιότητα αὐτήν (Στρωματ. 5, PG 9,136,189,192). Κατά τόν Ἡσίοδον (Ἔργ. καί Ἡμέρ. 249-257) ὑπάρχουν ἄγγελοι "ἀθάνατοι Ζηνός φύλακες θνητῶν ἀνθρώπων"· εἶναι δέ οὗτοι προάγγελοι τῶν βουλῶν τοῦ Διός (Ἰλ. Ω´ 290-299), εἰς τόν "Φαίδωνα" ἐπίσης γίνεται λόγος περί τοῦ δαίμονος ἑνός ἑκάστου. Παρά ταῦτα, αἱ ἀντιλήψεις τῆς Γραφῆς περί τῶν ἀγγέλων συνυφαίνονται μέ τό ἰδιάζον καί κατά πάντα διάφορον περιεχόμενον τοῦ ἔργου τοῦ Θεοῦ καί τῆς σχέσεως τοῦ ἀνθρώπου μετ' Αὐτοῦ ἐν συγκρίσει πρός τάς ξένας ἀντιλήψεις. Εἰς τόν Ἰουδαϊσμόν, ἐξ ἄλλου, ἔχομεν παράλληλον πρός τά ἄλλα ἔθνη καί συγχρόνως πηγαίαν ἀνάπτυξιν τῶν περί ἀγγέλων ἀντιλήψεων ἐκ τῆς πίστεως πρός τό ἔργον τοῦ Δημιουργοῦ, χωρίς ν' ἀποδεικνύεται οἱαδήποτε ἐξάρτησις ἀπό ἄλλους λαούς.

Ἡ γνώμη τοῦ Ὠριγένους καί ἄλλων, ὅτι ὑπάρχουν ἄγγελοι ἐπαγρυπνοῦντες διά τήν γέννησιν, συντήρησιν καί αὔξησιν τῶν ζώων καί φυτῶν, δέν ἐπιδοκιμάζεται ὑπό τῶν Πατέρων (H. Leclercq, DACL, Ι, σ. 2083). Μία τοιαύτη ἰδέα μόνον ἠμπορεῖ νά θεωρηθῆ ὡς ἔχουσα σχέσιν πρός εἰδωλολατρικάς ἀντιλήψεις.

Ἡ πίστις εἰς τούς φύλακας ἀγγέλους ἔδωκεν ἀφορμήν διά τήν δημιουργίαν ὕμνων πρός τιμήν τῶν προστατῶν ἀγγέλων. Παραλλήλως ἐκαλλιεργήθησαν καί ἡ ζωγραφική καί αἱ λοιπαί μορφαί τῆς τέχνης πρός τήν κατεύθυνσιν αὐτήν. Ἀπό τοῦ Ε´ αἰῶνος, ὅταν παρουσιάζεται ἐντονώτερον ἡ τάσις πρός ἀπεικόνισιν τοῦ ἔργου τῶν ἀγγέλων, δημιουργοῦνται πολλαί συνθέσεις περί τό θέμα τῶν φυλάκων ἀγγέλων. Εἰς τό Μουσεῖον τοῦ Λούβρου ὑπάρχει βυζαντινῆς προελεύσεως πλάξ ἐξ ἐλεφαντοστοῦ παριστῶσα τόν Μ. Κωνσταντῖνον ἤ Ἰουστινιανόν, ὡς θριαμβευτήν· σύν τοῖς ἄλλοις παριστάνονται δύο ἄγγελοι κρατοῦντες τό ἐγκόλπιον. Ἐπίσης εὑρίσκεται πίναξ τοῦ Rembrandt παριστῶν τήν οἰκογένειαν τοῦ Τωβίτ προσκυνοῦσαν τόν προστάτην Ραφαήλ (Βλ. ΜΕΕ, Δ´, σ. 167-170. DTC, λέξις anges, σ. 1253).

Ἡ πίστις αὐτή εἰς τόν φύλακα ἄγγελον ἔχει βαθυτάτας τάς ρίζας εἰς τήν ψυχήν τοῦ λαοῦ. Πολλαί ἀντιλήψεις, θρῦλοι καί παραδόσεις ἐπεχρίσθησαν μέ τόν μανδύαν τῆς πίστεως εἰς τήν προστατευτικήν ἀποστολήν τῶν ἀγγέλων. Ἡ ποίησις καί αἱ λαϊκαί παραδόσεις ἔχουν νά παρουσιάσουν συγκινητικάς ἀποχρώσεις εἰς τό θέμα τοῦτο. Ἐξ αὐτῶν τῶν ἀντιλήψεων ἀνεβλάστησεν εἰς τήν ψυχήν τοῦ λαοῦ ἡ πεποίθησις ὅτι ὁ ἀποθνήσκων "ἀγγελοφοριέται", ἤτοι βλέπει ὁράματα ἀγγέλων ἤ δαιμόνων, ἀναλόγως τῆς ψυχικῆς του καθαρότητος. Εἰς τήν δραματικήν πλοκήν τοῦ θρύλου τοῦ "Μαρμαρωμένου Βασιλιᾶ" πρωτεύοντα ρόλον παίζει ὁ φύλαξ ἄγγελος. Παραλλήλους παραδόσεις ἔχουν καί τά ἄλλα χριστιανικά ἔθνη, ὡς ἐπίσης καί περιεχόμενον εἰς τήν λογοτεχνίαν, ἐμπεποτισμένον μέ τάς ἀντιλήψεις αὐτάς.

Η ΔΙΑΚΟΝΙΑ ΤΩΝ ΑΓΓΕΛΩΝ

 

Ἡ π ρ ό ς τ ό ν Θ ε ό ν κ α ί τ ό ν ἄ ν θ ρ ω π ο ν δ ι α κ ο ν ί α. Οἱ ἄγγελοι ἔχουν διπλοῦν ἔργον. Ἀφ' ἑνός μέν λειτουργικόν ἐνώπιον τῆς δόξης τοῦ Θεοῦ καί τῶν μεγάλων γεγονότων τῆς θείας οἰκονομίας (πρβλ. Ψαλμ. ρβ´ 20, ργ´ 4, Ἠσ. στ´ 3, Λουκ. β´ 13,4), ἀφ' ἑτέρου δέ τήν μετάδοσιν θείων μηνυμάτων εἰς τούς ἀνθρώπους, τήν προστασίαν καί βοήθειαν τῶν δικαίων (πρβλ. Γέν. ιθ´, Γ´ Βασ. ιθ´ 5 κ. ἑξ., Ψαλμ. λγ´ 8, η´ 11 κ. ἑξ., Δαν. γ´ 25 κ. ἑξ., στ´ 22, Ματθ. α´ 19 κ. ἑξ., Ἰω. ε´ 4, Πράξ. ι´ 3 κ. ἑξ., ιβ´ καί τῶν παιδίων (Ματθ. ιη´ 10), τήν τιμωρία τῶν ἀσεβῶν (Δ´ Βασ. ιθ´ 35, Ἠσ. λζ´ 36, Πράξ. ιβ´ 23 κ.ἄ.), τήν ἀντιμετώπισιν τῶν πονηρῶν πνευμάτων (Ἰουδ. στίχ. 9, Ἀποκ. ιβ´ 7), τήν παιδαγωγείαν τῶν πεπτωκότων (Πρβλ. Σμικρός Λαβύρινθος, ΒΕΠ ΣΤ´ σ. 22,23), ἴσως τήν παραλαβήν τῶν ψυχῶν ἐκ τῶν σωμάτων κατά τόν θάνατον (Λουκ. ιστ´ 22, ιβ´ 20), τήν συναγωγήν τῶν ἐκλεκτῶν καί τῶν ἀνόμων κατά τήν ἡμέραν τῆς κρίσεως (Ματθ. ιγ´ 41, κδ´ 31, Μάρκ. ιγ´ 27, α´ Θεσ. δ´ 15 κ. ἑξ.), τόν χωρισμόν μετά τήν κρίσιν (Ματθ. ιγ´ 49) καί τόν ἐγκλεισμόν τῶν ἀσεβῶν εἰς τήν κόλασιν (Ματθ. ιγ´ 42,50). Ἄγγελοι ἐπίσης φρουροῦν τήν Ἐδέμ μετά τήν ἔξωσιν τοῦ Ἀδάμ καί τῆς Εὔας (Γέν. γ´ 24).

Ἡ κατά τόν Ψευδοδιονύσιον καί τινας ἄλλους μετ' αὐτόν ἀντίληψις, καθ' ἥν δέν στέλλονται γενικῶς ὅλοι οἱ ἄγγελοι εἰς τούς ἀνθρώπους, ἀλλά μόνον οἱ κατώτεροι ἐξ αὐτῶν, δέν ἔχει σοβαρόν γραφικόν ἔρεισμα, καί δή ὡς πρός τήν διάκρισιν μεταξύ ἀνωτέρων καί κατωτέρων ἀγγέλων. Ἀπεναντίας, ἡ ἐκ τῆς ἀποστολῆς των ἐν μέσω τῶν ἀνθρώπων προέλευσις καί τοῦ γενικοῦ των ὀνόματος (ἄγγελος) εἶναι τι τό ἰσχυρῶς ἀντικροῦον τήν διάκρισιν, ἥν ποιεῖται ὁ Ψευδοδιονύσιος, διότι ἄγγελος κατ' ἐξοχήν εἶναι αὐτό τοῦτο τό σαρκωθέν δεύτερον πρόσωπον τῆς Ἁγίας Τριάδος, τό ὡς ὁ Danielou ἀποδεικνύει, οὐ μόνον ἐκ τῆς Γραφῆς, ἀλλά καί τῆς ἰουδαιοχριστιανικῆς γραμματείας ἐντόνως χαρακτηριζόμενον μέ τήν ἰδιότητα ταύτην, ὁ ἄγγελος τοῦ Πατρός (Διαταγ. Ἀποστ. Ε´ ΧΧ 12).

Δέον νά σημειωθῆ ὅτι αἱ ἀγαθαί ἀγγελοφάνειαι προϋποθέτουν πάντοτε ἰδιαιτέρως ὑψηλήν ψυχικήν ποιότητα καί λόγους σοβαρούς. Ἄλλως πρόκειται περί μετασχηματισμοῦ τοῦ πονηροῦ (πρβλ. Ματθ. α´ 20, β´ 13, Πράξ. ι´ 1 κ. ἑξ., Β´ Κορ. ια´ 14). Δέν περιορίζονται δέ εἰς τά χρονικά πλαίσια τῆς Γραφῆς, ἀλλά σημειοῦνται καί κατόπιν, ὡς μαρτυρεῖ ἰδίως ἡ ἀσκητική γραμματεία. 

Σ ύ γ κ ρ ι σ ι ς π ρ ό ς τ ο ύ ς ἀ ν θ ρ ώ π ο υ ς. Οἱ ἄγγελοι εἶναι ὑποστάσεις ἀπείρως κατώτεραι τῶν τῆς Ἁγίας Τριάδος, "σύνδουλοι" ἡμῶν τῶν ἀνθρώπων (Ἀποκ. ιθ´ 10, κβ´ 8,9). Πιθανώτατα κατά τήν ἀρχικῶς δημιουργηθεῖσαν φύσιν των καί τήν καθορισθεῖσαν θέσιν των, ὁπωσδήποτε δέ μετά τήν δοκιμασίαν των, εἶναι κτίσματα ἀνώτερα ἡμῶν ("βραχύ τι παρ' αὐτούς ἠλαττωμένων", Ἑβρ. β´ 7). Ἡ ὑπεροχή των ὅμως αὕτη δέν εἶναι ἀπόλυτος, διότι καί ὁ ἄνθρωπος, θεούμενος διά τῆς εἰς Χριστόν πίστεως, εἶναι δυνατόν νά φθάση εἰς τήν μακαριότητα αὐτῶν, ἔτι δέ καί νά ὑπερβῆ αὐτούς. Οἱ δίκαιοι, ἐν τῷ οὐρανῷ, ὡς ἐβεβαίωσεν ὁ Σωτήρ, θά διαβιοῦν ὡς οἱ ἄγγελοι καί θά εἶναι ὅμοιοι πρός αὐτούς. Ἤδη δέ ἡ Ἐκκλησία ἔχει τήν πεποίθησιν, ὅτι μία τουλάχιστον ἀνθρωπίνη ὑπόστασις ἀπό τοῦδε ὑπέρκειται ὅλων τῶν Ἀσωμάτων Δυνάμεων, ἡ Θεοτόκος, χαρακτηριζομένη ὡς "τιμιωτέρα τῶν χερουβίμ καί ἐνδοξοτέρα ἀσυγκρίτως τῶν σεραφείμ", ὡς καί "ἀνωτέρα πάντων τῶν ποιημάτων τοῦ Ὑψίστου". Ὁμοίως, ὁ ἱερός Χρυσόστομος, εἰς ἕνα τῶν θαυμασίων ἐγκωμιαστικῶν λόγων του πρός τόν Παῦλον, δέν διστάζει νά ἐξάρη αὐτόν ὑπέρ τούς ἀγγέλους. Ἐσχατολογικῶς, λοιπόν, αἱ μεγάλαι διαφοραί μεταξύ τῶν δύο τούτων εἰδῶν τῆς λογικῆς κτίσεως παύουν ὑφιστάμεναι. Εἰς τόν μέλλοντα αἰῶνα θά ὑπάρχουν διαφοραί οὐχί μεταξύ ἀγγέλων καί ἀνθρώπων, ἀλλά μεταξύ πλέον καί ἔλασσον δεδοξασμένων θεοεικέλλων λογικῶν ὄντων, χωρίς νά ἔχουν σημασίαν αἱ ἐπί μέρους ὀντολογικαί διακρίσεις μεταξύ τῶν δύο κόσμων, τοῦ ἀγγελικοῦ καί τοῦ ἀνθρωπίνου.

Ἡ ἐσχατολογική αὕτη προοπτική, μαρτυρουμένη τρανότατα εἰς τήν Γραφήν καί τήν Παράδοσιν, συνηγορεῖ ὑπέρ τῆς παραδοχῆς, ὅτι τό κατ' εἰκόνα καί καθ' ὁμοίωσιν, οὐ μετέχουν ἄγγελοι καί ἄνθρωποι, ἐξικνεῖται καί εἰς τάς σωματικάς ἀναλογίας. Δεδομένου, ὅτι εἰς τόν μέλλοντα αἰῶνα τό ἀνθρώπινον εἶδος θά εἰσέλθη ἐνσώματον, ἡ ὁμοιότης του πρός τό ἀγγελικόν δέν ἀποκλείεται νά ἐκτείνεται καί εἰς τούς σωματικούς χαρακτῆρας, χωρίς βεβαίως νά ἐλλείπουν διαφοραί, οὖσαι ὅμως ἄνευ ἰδιαιτέρας σημασίας. Ἄν οὕτω θά συμβαίνη, τότε δέον νά παραδεχθῶμεν, ὅτι αἱ ἐπί γῆς ἀγγελοφάνειαι δέν ἔχουν τό νόημα ἀνθρωποπαθοῦς συμβολισμοῦ, ἀλλά ἀντιστοιχοῦν εἰς μίαν πραγματικότητα. Ἡ μορφή καί τό σχῆμα τῶν ἐμφανιζομένων ἀγγέλων εἶναι περίπου τά πραγματικά. Τά ζωόμορφα εἴδη ἐξ αὐτῶν (χερουβίμ καί σεραφείμ), ὡς παραδέχεται ἡ νεωτέρα ἑρμηνευτική, εἶναι ἁπλῶς ἐπίδρασις ἀσσυροβαβυλωνιακῶν προτύπων εἰς τήν Παλαιάν Διαθήκην. 

Η ΔΗΜΙΟΥΡΓΙΑ ΤΩΝ ΑΓΓΕΛΩΝ

 

Δ η μ ι ο υ ρ γ ί α τ ῶ ν ἀ γ γ έ λ ω ν. Οἱ ἄγγελοι ἀνήκουν εἰς τήν ἀόρατον κτίσιν (Σύμβολον Νικαίας-Κωνσταντινουπόλεως). Ὅ,τι εἶναι δημιουργήματα τοῦ Θεοῦ, διδάσκεται ρητῶς εἰς τήν Γραφήν (Ρωμ. η´ 38,39, Α´ Κορ. δ´ 9, Κολασ. α´ 16). Ὅ,τι δέν γνωρίζομεν, εἶναι ὁ χρόνος τῆς κτίσεώς των ἐν σχέσει μέ τόν ὁρατόν κόσμον. Ἐπικρατεστέρα παρ' ἡμῖν εἶναι πάντως ἡ κυρίως ὑπό Γρηγορίου τοῦ Ναζιανζηνοῦ καί Ἰωάννου τοῦ Δαμασκηνοῦ διατυπωθεῖσα ἐκδοχή, καθ' ἥν τά λογικά ταῦτα ὄντα εἶναι ἀρχαιότερα τοῦ ὑλικοῦ κόσμου (Λόγ. 38ος, PG 36,320, ἔκδ. Ὀρθ. Πίστ. Β 3, PG 94,873). Ὁ τρόπος, καθ' ὅν ἦλθον εἰς ὕπαρξιν, εἶναι ἐντελῶς ἄδηλος, κατ' ἀντίθεσιν πρός τήν ποίησιν τοῦ ὑλικοῦ κόσμου καί τοῦ ἀνθρώπου, περί ἧς γίνεται λόγος ἐν ἀρχῇ τῆς Γραφῆς. 

Φ ύ σ ι ς. Ἐκ τῶν ἰδιοτήτων, τοῦ προορισμοῦ καί τῆς διακονίας των, περί τῶν πλεισταχοῦ ὁμιλεῖ ἡ θεία ἀποκάλυψις, δέν ὑπάρχει ἀμφιβολία, ὅτι πρόκειται περί προσώπων καί ὑποστάσεων ἀναλόγων πρός τόν ἄνθρωπον, ἄν καί ὀντολογικῶς πεπροικισμένων δαψιλέστερον ἤ οὗτος. Καί ἐπ' αὐτῶν δύναται νά λεχθῆ, ὅτι ἐκτίσθησαν κατ' εἰκόνα καί ὁμοίωσιν τοῦ Θεοῦ. Περί τῆς ἀναλογίας αὐτῶν ταύτης θά διαλάβωμεν κατωτέρω.

Κατά τόν ὁρισμόν, ὅν παρέχει ἡ πρός Ἑβραίους Ἐπιστολή, οὗτοι εἶναι "λειτουργικά πνεύματα, εἰς διακονίαν ἀποστελλόμενα διά τούς μέλλοντας κληρονομεῖν σωτηρίαν" (α´ 14). Ὁ ὅρος "πνεύματα" ὑποδηλοῖ πιθανώτατα ἁπλῶς τό ὅτι οὕτοι ὑπάγονται εἰς τήν ἀόρατον κτίσιν καί ὁπωσδήποτε δέν σημαίνει ὅτι κέκτηνται φύσιν ἁμιγῶς πνευματικήν, διότι καθαρόν καί ἀπόλυτον πνεῦμα εἶναι μόνον ὁ Θεός. Ἀρκεῖ νά ἐνθυμηθῶμεν, ὅτι καί οἱ ἐκ τούτων πεπτωκότες ἀποκαλοῦνται εἰς τήν Γραφήν πνεύματα, διά νά βεβαιωθῶμεν, ὅτι ὁ ὅρος δέν ἔχει ἀπόλυτον ἔννοιαν. Ἀρκετοί ἐκκλησιαστικοί συγγραφεῖς τῶν πρώτων αἰώνων (Τερτυλλιανός, Ὠριγένης, Βασίλειος, Γρηγόριος ὁ Ναζιανζηνός, Ἱλάριος) ὑπογραμμίζουν τήν ἀνάγκην νά παραδεχθωμεν, ὅτι οἱ ἄγγελοι ἔχουν σῶμα τί, ὅπερ ὑποθέτουν ἄλλος οὕτω καί ἄλλος οὕτω, πάντως δέ πολύ λεπτότερον τῆς γνωστῆς ὕλης, τῆς δι' ὅλων τῶν αἰσθήσεων ἡμῶν γινομένης ἀντιληπτῆς. Τό αἰθέριον ἤ πυροειδές ἤ νοερόν τοῦτο σῶμα εἶναι ἄγνωστον ἄν ἔχη οὐσιαστικήν σχέσιν πρός τήν ὕλην, ὅν προέκτασις αὐτῆς ἤ μέγα ὑπόλειμμα τῆς πρό τῆς παρακοῆς τῶν πρωτοπλάστων κτίσεως. Ἡ γραφική πάντως μαρτυρία, καθ' ἥν οἱ ἄνθρωποι "ἐν τῇ ἀναστάσει... ὡς ἄγγελοι Θεοῦ εἰσι" (Ματθ. κβ´ 30) καί ἡ ἄλλη, καθ' ἥν , τό τῆς ἀναστάσεως σῶμα ἔχων ὁ Κύριος, ἐνεφανίσθη εἰς τούς μαθητάς του, συνέφαγε μετ' αὐτῶν καί ἔγινεν ἁπτός παρ' αὐτῶν, δέν ἀποκλείουν τήν ἄποψιν, ὅτι τό σῶμα τῶν ἀγγέλων εἶναι συγγενές πρός τήν γνωστήν ὕλην. Ὁ χαρακτηρισμός αὐτῶν ὡς Ἀσωμάτων (ὁ κυρίως διά τῆς Ζ´ ἐν Νικαία Οἰκουμενικῆς Συνόδου καθιερωθείς) δέν ἔχει ἄρα τήν ἔννοιαν κυριολεξίας, ἀλλά διαστολῆς πρός τό ἀνθρώπινον σῶμα, προσφυέστατα δέ ὁ Δαμασκηνός ἀποφαίνεται ἐν προκειμένῳ, γράφων: "Ἄγγελος τοίνυν ἐστίν οὐσία νοερά... ἀσώματος δέ λέγεται καί ἄϋλος ὅσον πρός ἡμᾶς" (PG 94,865. Πρβλ. ἡμέτερον ἀνώνυμον ἄρθρον ἐν ΜΕΧ., τεῦχ. 2, σ. 63,4). Αἱ εἰς τήν Γραφήν, ἐξ ἄλλου, ἀγγελοφάνειαι ἐνισχύουν οὐκ ὀλίγων αὐτήν τήν ἄποψιν.

Ἀπεναντίας, ἡ ὑπό τινων ἐκφερομένη δόξα, καθ' ἥν ἄγγελοι ἐμψυχώνουν καί κινοῦν τά κοσμικά ὑλικά σώματα (ἰδίως ἄστρα), εἶναι λίαν ἐξεζητημένη καί προϊόν μᾶλλον ἐξωχριστιανικῆς ἐπιδράσεως. 

Ἀ ρ ι θ μ ό ς. Ὁ ἀριθμός τῶν ἀγγέλων, ὡς πολλαχοῦ τῆς Γραφῆς ὑπεμφαίνεται, εἶναι μέγιστος καί δή καί μετά τήν πτῶσιν ἑνός μέρους των. Παραμένει, ὅμως, ἀπροσδιόριστος ἔστω καί κατά χονδρικήν προσέγγισιν. Ἄκρως πιθανόν, πάντως, εἶναι, ὅτι θά ὑπέρκειται τοῦ τῶν ἀνθρώπων ἕως τῆς συντελείας τοῦ αἰῶνος, διότι ἡ ἐκδοχή, καθ' ἥν ἕκαστος τῶν ἀνθρώπων ἔχει τόν ἴδιον ἄγγελον, δέν δύναται νά ἀποκλεισθῆ.

Ἄδηλον ἐπίσης εἶναι, ἄν ὁ ἀριθμός οὗτος αὐξομειοῦται ἤ παραμένη σταθερός μετά τήν πτῶσιν τοῦ Ἑωσφόρου καί τῶν ἀκολουθησάντων αὐτῷ ἀγγέλων. Ὡς θά ἴδωμεν, ἡ Ἐκκλησία παραδέχεται, ὅτι οἱ ἄγγελοι εἶναι ἔκτοτε ἀμετάθετοι εἰς τό ἀγαθόν, ἀλλά τό θέμα δέν δύναται νά θεωρηθῆ ἑρμητικῶς κλειστόν, ἐάν λάβη τις ὑπ' ὄψιν τόν τόνον, ὅστις δίδεται ὑπό τῶν ἀσχοληθέντων σχετικῶς Πατέρων. 

Ἰ δ ι ό τ η τ ε ς. Οἱ ἄγγελοι εἶναι ἀθάνατοι κατά χάριν (Λουκ. κ´ 36), ὡς μέτοχοι τῆς ἐπουρανίου μακαριότητος, δέν διακρίνονται δέ εἰς φῦλα (Ματθ. κβ´ 30), ὄντες ὑπεράνω τῆς δι' ἀναπαραγωγῆς γεννήσεως, τοῦ θανάτου καί τῆς διατροφῆς (Ψευδοδιονύσ. PG 3,693, Γρηγ. Ναζ. PG 36,72). Τά τρία ταῦτα δέν ἀποτελοῦν εἰς τήν συνείδησιν τῆς Ἐκκλησίας ἀπολύτου ἰσχύος προϋποθέσεις, παρά τάς δύο ἀνωτέρω γραφικάς διαβεβαιώσεις. Πράγματι, δέν γνωρίζομεν μετά βεβαιότητος, ἄν οἱ ἄγγελοι ἦλθον εἰς τήν ὕπαρξιν ἅπαξ καί συλλήβδην, οὔτε ἄν τό ὑπέρυλον σῶμα των ἔχη ἀνάγκην διατροφῆς τινος.

Λόγω τῆς τοιαύτης ὑφῆς τοῦ σώματός των καί τοῦ ὅτι ἀνήκουν εἰς τό ἤδη σεσωσμένον τμῆμα τῆς συνόλου Ἐκκλησίας, τόν πνευματοκρατούμενον κόσμον, ὑπέρκεινται τῶν φυσικῶν ἤτοι τῶν τῆς πεπτωκυίας κτίσεως νόμων, δυνάμενοι νά μετακινοῦνται ἐντός αὐτῆς ἐντελῶς ἀπροσκόπτως, ἄτρωτοι ἐκ τῶν συνεπειῶν τῶν νόμων τούτων (Πρβλ. Δαμασκ. 94,689), ἀλλ' οὐχί καί πανταχοῦ παρόντες, ὡς πεπερασμένα ὄντα. 

Δ ι α κ ρ ί σ ε ι ς. Ὁ ἱερός Δαμασκηνός παρατηρεῖ περί αὐτῶν ὅτι ἄν εἶναι: "Εἴτε ἴσοι κατ' οὐσίαν, εἴτε διαφέροντες ἀλλήλων, οὐκ ἴσμεν" (Ἔκδ. Ὀρθ. Πίστ. Β´ 3). Ὄντως, δέν δυνάμεθα νά εἴπωμεν μετά βεβαιότητος, ἄν οὐσιώδεις διαφοραί διακρίνουν αὐτούς ἤ οὐχί. Τό Περί Οὐρανίου Ἱεραρχίας τοῦ Ψευδοδιονυσίου ἔργον, ὅπερ εἶναι τό πρῶτον σύστημα ἀγγελολογίας, διαστέλλει αὐτούς εἰς τρεῖς ἱεραρχίας τριχόρους, ἤτοι α) Χερουβίμ, Σεραφείμ, Θρόνους, β) Ἐξουσίας, Κυριότητας, Δυνάμεις καί γ) Ἀγγέλους, Ἀρχαγγέλους, Ἀρχάς. Ἡ ταξινόμησις αὕτη δέν δύναται, ὅμως, νά θεωρηθῆ ὡς ἔχουσα τήν βάσιν της εἰς οὐσιαστικά εἰδολογικά δεδομένα (ὡς ὑπεστήριξαν ὁ Μεθόδιος καί ἄλλοι), ἀλλά ἁπλῶς εἰς τάς λειτουργικάς διακρίσεις, ἴσως δέ καί εἰς διαφοράς μετοχῆς εἰς τήν θείαν μακαριότητα (Ὠριγένης). 

Μ ε τ ο χ ή ε ἰ ς τ ή ν θ ε ί α ν μ α κ α ρ ι ό τ η τ α. Οἱ ἄγγελοι, ὡς κεκτημένοι τό κατ' εἰκόνα καί καθ' ὁμοίωσιν καί ἐλευθέραν ἔχοντες τήν βούλησιν, εὑρίσκονται μέν κατά χάριν εἰς τήν ἥν κατέχουν θέσιν, ἀλλά τοῦτο συνέβη καί διότι ἐχρησιμοποίησαν θεαρέστως τήν ἐλευθερίαν των. Θεῶνται πρόσωπον πρός πρόσωπον τήν δόξαν τοῦ Θεοῦ, δέν κατανοοῦν, ὅμως, αὐτήν (Πρβλ. Δαμ. PG 94,800), εὑρισκόμενοι ἐντός τοῦ πεδίου τῆς ἀκτίστου οὐσίας τοῦ Θεοῦ. Ἡ γνῶσις των δέν εἶναι τελεία, ἀλλ' ἁπλῶς ἀνωτέρα τῶν μελῶν τῆς στρατευομένης Ἐκκλησίας, ἔχουσα ἀποφατικόν χαρακτῆρα καί αὕτη. Τοῦτο τονίζεται ἰδίως εἰς τήν πρό τοῦ Αὐγουστίνου πατερικήν γραμματείαν. Δύναται νά λεχθῆ μεθ' ἱκανῆς βεβαιότητος, ὅτι οἱ ἄγγελοι δέν ἐγνώριζον πολλά τῶν στοιχείων τῆς θείας περί ἀπολυτρώσεως τοῦ ἀνθρώπου καί τῆς συνωδινούσης μετ' αὐτοῦ κτίσεως οἰκονομίας, δέν γνωρίζουν δέ καί ἕτερα ἀφορῶντα εἰς τήν ἐσχατολογίαν τῆς οἰκονομίας ταύτης (Πρβλ. Ματθ. κδ´ 36, Ἐφεσ. γ´ 3-10, Α´ Τιμ. γ´ 16). Τοῦτο ἐξαίρεται καί εἰς τήν ὑμνωδίαν τῆς Ὀρθοδόξου Ἐκκλησίας, ἔνθα γίνεται οὐχί σπανίως λόγος περί "ἐκπλήξεως" τῶν ἀγγελικῶν δήμων ἐνώπιον τοῦ θανάτου τοῦ Ἰησοῦ, τῆς ἀναστάσεως αὐτοῦ, τῆς μεταστάσεως τῆς Θεοτόκου κ.λπ. Τό πότε οἱ ἄγγελοι ὑπέστησαν δοκιμασίαν τῆς ἐλευθέρας βουλήσεώς των καί ἄν ἔκτοτε εἶναι ἀμετάθετοι εἰς τό ἀγαθόν ἤ ἄν, ὡς ἐνόμισάν τινες πρό τοῦ Αὐγουστίνου, ὑπόκεινται εἰς πτῶσιν καί μετά τήν δοκιμασίαν ἐκείνην, εἶναι ἐρωτήματα ἀναπάντητα ἐκ μέρους τῆς θείας ἀποκαλύψεως. Πάντως, δυνάμεθα νά εἴπωμεν, ὅτι ἡ συνείδησις τῆς Ἐκκλησίας κλίνει αἰσθητῶς πρός τήν ἄποψιν τοῦ ἀδιαπτώτου τῆς φύσεως τῶν ἀγγέλων, ὡς αὕτη ἐξῆλθεν ἐκ τῆς πρώτης καί ἄρα καί μόνης ἐκείνης δοκιμασίας.

Περί τοῦ ἀρνητικοῦ ἀποτελέσματος τῆς ἐν λόγω δοκιμασίας, ἤτοι περί τῆς πτώσεως καί τῆς καταδίκης μερίδος τοῦ ἀγγελικοῦ κόσμου, ὁμιλεῖ ἡ Γραφή εἰδικώτερον εἰς τά χωρία Λουκ. η´ 31, Β´ Πέτρ. β´ 4 καί Ἰούδα στίχ. 6.

Ὁμοίως δέν παρουσιάζει ἔδαφος ἡ θεία ἀποκάλυψις εἰς τήν ὑπόθεσιν περί τῆς φύσεως τῆς πτώσεως ταύτης. Ἡ ἀντίληψις ὅτι, κατά τό Γέν. στ´ 2, ἐπρόκειτο περί πτώσεως σαρκικῆς, ἀναπτυχθεῖσα μέ ἀφετηρίαν τόν Ψευδοενώχ, δέν κέκτηται πολλά καί ἰσχυρά ὑπέρ ἑαυτῆς ἐπιχειρήματα, πιθανωτέρου ὄντος, ὅτι ἡ φάσις ἤ ἡ λεπτομέρεια τῆς σαρκικῆς πώσεως ὑπῆρξεν ἐπακόλουθον τῆς ἀρχικῆς ἁμαρτίας, ἥτις ἦτο μᾶλλον ἡ ἔπαρσις, αὐτή ἀκριβῶς ἤ καί εἰς τό πρωτόπλαστον ἀνθρώπινον ζεῦγος ὑποβληθεῖσα παρά τοῦ νοητοῦ ὄφεως. Τό κακόν, ἄρα, εἰσῆλθεν εἰς τήν ὁρατήν κτίσιν ἐκ τοῦ ἀγγελικοῦ κόσμου, γενόμενον πραγματικότης ἐκ τῆς μή θεαρέστου χρήσεως τῆς ἐλευθέρας βουλήσεως ἐκ μέρους μερίδος τοῦ κόσμου τούτου καί ὄν ἀνέκαθεν "ἀνούσιον" κατά τόν Δαμασκηνόν, ἤτοι μή ἔχον ἰδίαν ὑπόστασιν καί οὐσίαν (Κατά Μανιχ. 14, PG 94,1957).